Sgamiau APP wedi’u hegluro: y mathau cyffredin a sut i’w hosgoi

Os ydych yn cael eich twyllo i drosglwyddo arian i dwyllwr sy’n esgus bod yn berson neu’n sefydliad rydych yn ymddiried ynddo, rydych wedi cael eich dal mewn sgam Taliad Gwthiad Awdurdodedig (APP).

Mae twyllwyr yn targedu miloedd o bobl a busnesau – mae’r Rheoleiddiwr Systemau Talu yn dweud bod miliynau o bunnoedd yn cael eu colliYn agor mewn ffenestr newydd fel hyn bob blwyddyn. 

Gall sgamiau effeithio ar fwy na dim ond eich arian. Gall fod yn straen mawr cael eich targedu a gall daro eich hyder wrth ddelio â'ch cyllid. Mae'n werth dysgu sut i adnabod sgamiau ac amddiffyn eich hun.

Canfu'r Asiantaeth Troseddu Genedlaethol fod mwy na 40% o droseddau yn 2024 yn dwyllYn agor mewn ffenestr newydd (gan gynnwys sgamiau). Y dyddiau hyn gall twyllwyr o bob cwr o'r byd geisio ein cyrraedd trwy ein ffonau, e-bost, neu'r apiau a'r gwefannau rydyn ni'n ymweld â nhw. 

Gall fod yn frawychus ac mae’n rhy hawdd cael eich dal, ond mae camau y gallwch eu cymryd i aros yn wyliadwrus.

Mae Report Fraud – y lle i roi gwybod i’r heddlu am seiberdroseddu a thwyll – yn cynnwys A i Z o sgamiau cyffredinYn agor mewn ffenestr newydd

Mewn sgam APP, bydd rhywun yn cysylltu â chi yn gofyn i chi anfon arian trwy drosglwyddiad banc. Fel arfer, bydd sgamwyr yn rhoi pwysau arnoch chi, gan ddweud wrthych chi ei fod yn argyfwng a bod angen i chi anfon yr arian yn gyflym i wneud i chi weithredu cyn y gallwch chi feddwl. Arwydd rhybuddio yw y bydd sgamwr yn benderfynol o gael chi i rannu eich gwybodaeth, rhywbeth na fyddai unrhyw alwr cyfreithlon yn gofyn i chi ei wneud.

Yn aml, mae nhw gam o’n blaenau ni o ran technoleg. Mae nhw eisiau i ni roi mynediad iddyn nhw i'n ffonau neu'n gliniaduron, yn aml heb i ni sylweddoli hynny. Mae rhai'n defnyddio AI i ddynwared arbenigwyr enwog i ymddangos yn fwy argyhoeddiadol. Mae eraill yn honni eu bod nhw'n ein helpu gyda TG neu ein cyfrifon banc.

Darganfyddwch fwy am wahanol fathau o sgamiau.

Bydd sgamwyr yn honni bod yn unrhyw unigolyn neu sefydliad rydych chi eisoes yn ymddiried ynddo. Efallai y byddant yn dweud eu bod nhw o: 

• eich banc
• CThEF (y swyddfa dreth)
• cwmni TG adnabyddus
• darparwr ynni
• neu hyd yn oed yn honni mai aelodau o’ch teulu ydynt.

Os cysylltir â chi ynglŷn â bargen, neu os bydd rhywun yn dweud wrthych eu bod nhw'n eich atal rhag cael eich sgamio, mae'n debyg bod hyn yn rhy dda i fod yn wir. Gorffennwch yr alwad.

Fersiwn arall sy’n dod o gwmpas yn aml yw pan gewch neges gan sgamwr sy’n honni bod yn eich plentyn (neu aelod arall o’r teulu) o rif nad yw’n gyfarwydd i chi. 

Mae'r twyllwr yn dweud eu bod nhw'n berthynas i chi. Mae nhw'n honni bod eu ffôn ar goll neu wedi torri ac mae nhw'n cysylltu â chi ar rif ffrind neu ffôn newydd. Mae'r neges yn ymddangos yn frys ac yn chwarae ar eich emosiynau, gan ddweud bod angen help ar y person.  

Peidiwch â mentro anfon arian i gyfrif dieithryn, hyd yn oed os ydych chi'n meddwl eich bod chi'n helpu rhywun agos. Gwiriwch yn gyntaf. Ceisiwch siarad â'ch plentyn yn bersonol neu dros y ffôn, nid dim ond y ffordd y gwnaethon nhw gysylltu â chi gyntaf.

Un ffordd o amddiffyn eich hun rhag y math hwn o sgam yw cytuno ar gyfrinair neu ymadrodd cyfrinachol o fewn eich teulu fel ffordd o wybod mai'r person go iawn sy'n cysylltu â chi. Mae hyn hefyd yn amddiffyn rhag clonio llais.  

Mae gan Starling Bank ganllawiau ar ymadroddion diogelYn agor mewn ffenestr newydd

Efallai y byddwch chi'n cael eich temtio gan bris anhygoel neu docynnau 'rhaid eu cael' ar farchnadoedd ar-lein a chyfryngau cymdeithasol ond byddwch yn ofalus.  

Os yw gwerthwr yn newydd neu'n gofyn am symud y sgwrs oddi ar y platfform i neges destun neu WhatsApp, byddwch yn ofalus. Os ydyn nhw eisiau'r taliad trwy gardiau rhodd neu drosglwyddiad, yna efallai na fydd yr hyn rydych chi'n meddwl eich bod chi'n ei brynu byth yn cyrraedd, neu efallai na fydd y tocynnau yn gweithio. 

Byddwch yn ofalus ynglŷn â rhestrau swyddi ‘gwneud arian hawdd o gartref' hefyd. 

Darganfyddwch fwy am Sut i adnabod twyll buddsoddi. 

Mae’r sgamiau hyn yn golygu twyllwyr yn ein camarwain i feddwl ein bod wedi cwrdd â rhywun arbennig ar-lein, sydd yn arwain at ofyn i ni drosglwyddo arian. Mae rhai sgamwyr wedi gwella eu sgiliau ac maent bellach yn defnyddio deallusrwydd artiffisial i esgus bod yn rhywun nad ydynt. 

Mae fersiwn arall y mae Report Fraud wedi ymchwilio iddi yn targedu pobl iau neu bobl fregus eraillYn agor mewn ffenestr newydd sy'n arwain at flacmel.

Darganfyddwch fwy am sut i adnabod sgamiau chwilio am gariad. Mae gan Report Fraud enghreifftiau a chanllawiau fideoYn agor mewn ffenestr newydd

Mae rhai sgamwyr yn arbenigo yn y stori ad-daliad neu iawndal ddiweddaraf yn y newyddion. Bydd rhywun sy’n ymddangos yn gymwynasgar yn dweud wrthych am gofrestru nawr ar gyfer gostyngiad Cartrefi Cynnes neu iawndal am gyllid car a gafodd ei gam-werthu, ond mewn gwirionedd, maent ond ar ôl eich gwybodaeth bersonol neu fanylion banc. 

Peidiwch byth â chymryd yn ganiataol bod neges neu alwad yn ddilys. Rhowch y ffôn i lawr ac yn lle hynny cysylltwch â’r sefydliad yn uniongyrchol eich hun.

Ni fydd y DWP nac adrannau eraill y llywodraeth yn cysylltu â chi’n uniongyrchol i ddweud wrthych eich bod yn gymwys i gael taliad.

Defnyddiwch ein Cyfrifiannell budd-daliadau i weld a ydych yn gymwys i unrhyw beth.  

Os oes angen i chi wirio bod cwmni wedi'i awdurdodi neu wedi'i gofrestru gyda'r Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA), defnyddiwch eu teclyn gwirio cwmniYn agor mewn ffenestr newydd

Os byddwch yn dod ar draws unrhyw un o’r rhain mewn negeseuon neu alwad, byddwch yn ofalus:

• pwysau i weithredu nawr
• rhywun yn dweud wrthych fod rhaid cadw pethau’n gyfrinachol
• newidiadau taledig newydd
• gofyn i symud i WhatsApp neu Telegram neu i ddefnyddio trosglwyddiadau ‘cyfrif diogel’
• Gwthiad cod QR neu ddolen dalu - risgiau wedi'u hegluroYn agor mewn ffenestr newydd gan y Ganolfan Seiberddiogelwch Genedlaethol.

Gweler mwy o wybodaeth ar Sut i adnabod ac osgoi sgamiau banc.

• Peidiwch byth â defnyddio dolenni mewn negeseuon a ddaeth atoch heb wahoddiad.
• Defnyddiwch ddilysiad dau ffactorYn agor mewn ffenestr newydd (2FA) fel haen ychwanegol o ddiogelwch, er enghraifft pan fyddwch chi'n mewngofnodi i'ch cyfrifon banc, Google neu Apple.
• Os ydych chi'n meddwl bod taliad yn ddilys, ond eisiau bod yn siŵr, talwch swm prawf bach yn gyntaf i wirio ei fod yn mynd i'r lle cywir.
• Cytuno ymadroddion diogelYn agor mewn ffenestr newydd yn eich teulu. 
• Cofrestrwch i gael rhybuddion sgam Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd
• Defnyddio declyn gwirio Cwmni’r FCAYn agor mewn ffenestr newydd

Mae rhagor o wybodaeth ar wefan Stop! Think Fraud top!Yn agor mewn ffenestr newydd y llywodraeth.

Ceisiwch gadw’n dawel, er bod hyn yn sefyllfa wirioneddol straen. Stopiwch yr alwad neu’r negeseuon ar unwaith. Yna ffoniwch eich banc neu’ch darparwr taliadau yn uniongyrchol i ddweud wrthynt beth sydd wedi digwydd. 

Chwiliwch am rif cyswllt y banc eich hun ar eich cerdyn neu’ch cyfriflen. Mae sgamwyr yn aml yn rhoi rhif ffug i chi fel eich bod yn dal i siarad â nhw ac nid â’ch banc. 

Neu, gallwch ddeialu '159' ar gyfer StopScams UKYn agor mewn ffenestr newydd yn lle hynny. Llinell gymorth argyfwng yw hon sy’n eich cysylltu ag adran twyll eich banc.

Gweler mwy o wybodaeth ar sut i wybod a ydych wedi cael eich targedu ar gyfer sgam.

Dysgwch beth i'w wneud os ydych chi'n meddwl eich bod eisoes wedi cael eich sgamio.

Os ydych wedi cael eich targedu, hyd yn oed os na wnaethoch anfon unrhyw arian, cysylltwch â Report Fraud ar 0300 123 2040. Yn yr Alban, mae'n 101, neu Advice Direct Scotland ar 0808 800 9060.

Dylai banciau a darparwyr taliadau eich ad-dalu os ydych wedi cael eich effeithio gan dwyll APP ac wedi anfon arian drwy drosglwyddiad banc DU. Rhaid iddynt anfon eich ad-daliad o fewn pum diwrnod gwaith ar ôl i chi wneud cais. 

Cadw cofnodion fel y gallwch ddarparu tystiolaeth.

Darganfyddwch fwy am y rheolau a'r terfynau yn Sut i gael ad-daliad am sgamiau trosglwyddo banc.

Mae'r Ombwdsmon Ariannol yn ymdrin â chwynion am fanciau a Thwyll APPYn agor mewn ffenestr newydd

• Peidiwch ag ymateb i alwadau, e-byst neu negeseuon testun annisgwyl sy’n ymddangos fel pe baent o’ch banc.
• Dewiswch gyfrinair diogel. Ystyriwch ddefnyddio rheolydd cyfrinair.
• Defnyddio dilysiad dau ffactorYn agor mewn ffenestr newydd (2FA) fel haen ychwanegol o ddiogelwch.
• Dewiswch dderbyn hysbysiadau talu a throsglwyddo eich apiau bancio fel y gallwch weld unrhyw beth annisgwyl.
• Cadw eich systemau a'ch apiau yn gyfredol.
• Mae llawer o apiau bancio yn gwirio bod enw'r person rydych chi ar fin talu yn cyfateb i fanylion y cyfrif rydych chi'n talu i mewn. Dylai hyn leihau'r risg o arian yn mynd i'r person anghywir.

Gweler Sut i ddatrys problem gyda thaliad.