Er mwyn i’r dull pot jam weithio, yn gyntaf mae angen ichi gael darlun clir o faint o arian sydd gennych yn dod i mewn a ble mae’n mynd bob mis neu bob wythnos.

Y cam nesaf yw edrych yn ofalus ar bopeth rydych yn gwario arian arno, a phenderfynu pa rai ohonynt sy’n ‘hanfodion a pha rai sy’n ‘ddymuniadau’:

• Dechreuwch drwy restru’ch anghenion – y rhain yw eich rhent neu forgais, a biliau hanfodol eraill fel nwy a thrydan. Mae hyn hefyd yn cynnwys cadw i fyny gydag unrhyw ad-daliadau sydd gennych ar gardiau credyd neu fenthyciadau.
• Ar ôl trefnu’r pethau hanfodol, edrychwch ar eich dymuniadau. Gallai hyn olygu ychwanegion, fel mynd allan a hobïau. Neu gallent fod yn nodau hirdymor fel cynilo am wyliau.
• Os na allwch fforddio’ch holl ddymuniadau, bydd rhaid I chi benderfynu pa rai sy’n bwysicaf ichi neu ystyried ffyrdd o dorri costau.

Dychmygwch jwg wedi'i lenwi â dŵr sy'n cynrychioli'r arian sydd gennych chi bob mis. Nawr dychmygwch rai potiau jam gwag – un am bob peth y mae angen i chi dalu amdano bob mis. Yna penderfynwch faint o arian i'w roi ym mhob jar.

Gallech chi hefyd gael pot 'am bethau rydych chi eu heisiau' ar gyfer eich arian hwyl. Ar ôl iddo gael ei wario, gosodwch reol glir i chi'ch hun i beidio â defnyddio'ch potiau eraill i dalu am anghenion pellach - mae hyn yn eich helpu i gadw rheolaeth ac osgoi gorwario.

Pan fydd gennych chi ddarlun clir o'ch anghenion gwario bob mis, mae'n bryd penderfynu pa fath o gynhwysydd yr hoffech chi ei ddefnyddio ar gyfer eich cyllidebu.

Gallwch naill ai ddefnyddio cynwysyddion go iawn, fel potiau jam neu amlenni, neu sefydlu cyfrifon banc ar wahân fel 'potiau' digidol ar gyfer pob math o wariant. Mae gan bob dull ei fanteision a'i anfanteision.

Wrth gyllidebu gan ddefnyddio cynwysyddion go iawn, rydych chi'n cymryd arian parod o'r pot a ddyrannwyd i dalu pob bil wrth iddo ddod i mewn. Rydych chi hefyd yn gwneud yr un peth cyn i chi fynd i siopa.

Mae llawer o fanciau bellach yn gadael i chi sefydlu cyfrifon lluosog neu 'potiau' i drefnu eich arian yn ddigidol. Rydych chi'n dyrannu arian i bob pot yn yr un ffordd ag y byddech chi gyda potiau corfforol.

I’ch helpu i gyfrifo faint o gyfrifon i’w hagor, casglwch eich hanfodion a dymuniadau mewn ychydig o brif feysydd yn unig - er enghraifft:

• rhent neu forgais
• cerbyd a thrafnidiaeth
• biliau
• cynilion argyfwng
• dathliadau a/neu wyliau.

Ar ôl ichi agor cyfrif ar wahân ar gyfer pob maes o wariant, mae angen i chi gyfarwyddo’ch banc i:

• sefydlu archebion sefydlog sy’n trosglwyddo arian yn awtomatig o’ch prif gyfrif i’r cyfrifon ychwanegol hyn un neu ddau ddiwrnod ar ôl ichi gael eich talu
• sefydlu Debyd Uniongyrchol ar gyfer pob un o’ch biliau.

Ar gyfer eich prif gyfrif a chyfrifon biliau, edrychwch am gyfrif cyfredol neu sylfaenol sy’n caniatáu ichi sefydlu Debydau Uniongyrchol ac archebion sefydlog.

Hefyd gwiriwch nad yw’r banc yn gosod isafswm o arian mae’n rhaid ichi ei dalu i mewn i’r cyfrif bob mis.

Mae gwefannau cymharu yn lle da i gychwyn ar gyfer unrhyw un sy’n ceisio dod o hyd i cyfrifon cyfredol. Byddwch yn ymwybodol ni fydd pob gwefan gymharu yn rhoi’r un canlyniadau i chi.

Dyma rai gwefannau sy’n cymharu cyfrifon cyfredol:

• Money Saving Expert
• Which?

Mae hefyd yn bwysig gwneud tipyn o waith ymchwil i mewn i’r math o gynnyrch neu nodweddion a ddymunwch cyn prynu neu newid darparwr.

Mae rhai banciau yn cynnig nodweddion sy'n eich caniatáu i sefydlu gwahanol gronfeydd at ddibenion penodol. Yn dibynnu ar y banc a ddewiswch, gall y nodweddion ei gwneud hi'n gyflym ac yn syml i gadw arian mewn cronfeydd ar wahân a symud arian rhyngddynt.

Meddyliwch am y cronfeydd hyn yn debyg iawn i'ch cadw-mi-gei digidol - man yn eich cyfrif lle gallwch wahanu rhywfaint o'r arian oddi wrth eich cyfrif cyfredol gan ei gadw ar wahân i'ch gwariant. Mae rhai banciau hyd yn oed yn eich caniatáu i gloi'ch cronfeydd rhag ofn y cewch eich temtio i’w defnyddio.

Mae'r rhan fwyaf o'r banciau digidol - yn unig newydd yn cynnig nodweddion cronfeydd cynilo ac mae rhai banciau traddodiadol yn cynnig y gallu i greu cyfrifon ar wahân. Gofynnwch i'ch banc a yw'n cynnig y nodweddion hyn.

Mae MoneySavingExpert yn cynnig trosolwg da o'r prif fanciau digidolYn agor mewn ffenestr newydd a pha nodweddion a manteision maent yn eu cynnig.

Mae cyfrifon pot jam wedi’u cynllunio i adael i chi rannu’ch arian mewn cronfeydd gwahanol o fewn un cyfrif a ddarperir fel arfer gan undeb credyd.

Fel arfer mae cyfrifon pot jam yn gweithio fel hyn:

• Pan fydd arian yn dod i mewn i’ch cyfrif, rhoddir swm cytun heibio ar gyfer biliau hanfodol.
• Yna telir y biliau hyn drwy Ddebyd Uniongyrchol neu archeb sefydlog.
• Mae’r arian dros ben ar gael i chi ei ddefnyddio, naill ai ar gerdyn rhagdaledig neu gallwch ei godi o beiriant arian parod.

Nid yw cyfrifon pot jam ar gael yn eang eto, ond mae cryn nifer o undebau credyd yn eu cynnig. I ddod o hyd i’ch undeb credyd lleol, ewch i’r gwefannau hyn:

• Yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban – Dewch o hyd i'ch Undeb GredydYn agor mewn ffenestr newydd
• Yng Ngogledd Iwerddon – Irish Federation of Credit Unions or Ulster Federation of Credit Unions

Hefyd gallwch chwilio ar-lein am ‘gyfrifon pot jam’ i weld ble gallwch gael un ac i gymharu ffioedd a gwasanaethau gwahanol ddarparwyr.