Mae ysgrifennu ewyllys yn un o'r pethau pwysicaf y gallwch ei wneud i ddiogelu’r bobl sy’n bwysig i chi. Mae'r canllaw hwn yn esbonio'r gwahanol ffyrdd o ysgrifennu ewyllys, sut i ddewis yr opsiwn cywir ar gyfer eich amgylchiadau chi a beth i gadw llygad amdano.
Beth yw ewyllys?
Mae ewyllys yn ddogfen gyfreithiol sy'n nodi pwy ddylai gael eich arian, eich eiddo a'ch eiddo personol ar ôl i chi farw, a elwir yn eich ystâd.
Pam mae cael ewyllys yn bwysig
Gall cael ewyllys:
- ganiatau i'r bobl sy’n bwysig i chi drefnu pethau'n gyflymach ac yn haws, gyda llai o straen pan fyddwch chi wedi mynd
- ganiatau i chi benderfynu pwy ddylai ofalu am unrhyw ddibynyddion, gan gynnwys plant dan 18 oed
- helpu i osgoi anghytundebau teuluol
- ei gwneud hi'n haws cynllunio ar gyfer Treth Etifeddiant.
Os ydych chi'n berchen ar gartref gyda rhywun ac nad ydych chi'n briod neu mewn partneriaeth sifil, efallai na fyddant yn etifeddu eich cyfran yn awtomatig os nad oes gennych ewyllys.
Cyn i chi ysgrifennu ewyllys, meddyliwch am faint y gallwch chi ei adael a phwy sy'n cael beth. Mae ein canllaw Gwneud ewyllys a chynllunio beth i'w adael yn eich helpu i ddechrau arni
Beth sy’n digwydd os byddwch chi'n marw heb ewyllys?
Os byddwch yn marw heb ewyllys, bydd eich ystâd yn cael ei rhannu yn seiliedig ar reolau safonol. Gelwir hyn yn gyfraith diewyllys ac efallai nad dyma’r hyn rydych chi ei eisiau. Er enghraifft:
- Bydd eich ystâd yn mynd yn gyntaf i'ch partner priod neu sifil. Os oes gennych blant, efallai y bydd hefyd yn cael ei rannu rhyngddynt
- Os nad oes gennych briod, partner sifil neu blant, bydd eich ystâd yn trosglwyddo i berthnasau agos eraill mewn trefn benodol – ni fydd partneriaid di-briod, gofalwyr na ffrindiau agos yn derbyn unrhyw beth.
- Os nad oes gennych berthnasau byw, bydd eich ystâd yn mynd i'r Goron fel eiddo di-berchennog.
I ddarganfod y rheolau penodol ar gyfer ble rydych chi'n byw, defnyddiwch y gyfrifiannell GOV.UK i weithio allan beth fyddai'n digwydd pe baech chi'n marw heb ewyllysYn agor mewn ffenestr newydd
Beth i'w baratoi cyn ysgrifennu ewyllys
I ysgrifennu eich ewyllys, bydd angen y wybodaeth ganlynol arnoch:
- Eich enw llawn a'ch cyfeiriad.
- Datganiad o'ch gallu – os gellid cwestiynu eich gallu i ddeall gwybodaeth a gwneud penderfyniadau. Gall gweithiwr proffesiynol cyfreithiol ddweud wrthych a oes angen hyn.
- Yr hyn rydych chi am ddigwydd i'ch ystâd, gan gynnwys:
- pwy sy'n cael beth (a elwir yn fuddiolwyr) a beth sy'n digwydd os bydd un yn marw cyn i chi wneud hynny
- faint y dylai buddiolwyr ei dderbyn
- os ydych chi eisiau gadael eitemau penodol i rai pobl, fel modrwy i'ch nith
- os ydych am adael unrhyw roddion penodol (a elwir yn etifeddiaeth) neu roddion elusennol
- beth i'w wneud ag unrhyw beth sydd ar ôl – gallwch ddarllen mwy am gymalau gweddilliolYn agor mewn ffenestr newydd ar The Gazette.
- Pwy hoffech ofalu am unrhyw ddibynyddion rydych chi'n gyfrifol amdanynt, gan gynnwys dewis gwarcheidwad i blant dan 18 oed ac ymddiriedolwr i ofalu am eu hasedau.
- Pwy hoffech chi fod yn ysgutorion (y bobl a fydd yn cyflawni'r cyfarwyddiadau yn eich ewyllys).
- Llythyr o ddymuniadauYn agor mewn ffenestr newydd sy'n rhoi mwy o wybodaeth i'ch ysgutorion am eich dewisiadau.
Mae'n bwysig dewis eich ysgutorion yn ofalus. Gall ein canllaw dewis ysgutor eich ewyllys helpu
Efallai na fydd ewyllysiau sydd wedi’u hysgrifennu’n waelfod yn ddilys yn gyfreithiol
Yn y DU, gall unrhyw un ysgrifennu ewyllys. Gallwch ei hysgrifennu eich hun neu ddefnyddio gwasanaeth ysgrifennu ewyllysiau. Ond nid oes gan bob awdur ewyllys gymwysterau ffurfiol neu nad ydynt yn aelod o gorff proffesiynol.
Efallai na fydd ewyllys sydd wedi'i hysgrifennu'n wael neu wedi'i thystio'n anghywir yn gyfreithiol ddilys. Mae hyn yn golygu y gallai eich arian a'ch eiddo fynd i'r bobl anghywir, neu gael eu rhannu yn ôl rheolau diewyllys yn hytrach na'ch dymuniadau.
Sut i wneud yn siŵr bod eich ewyllys yn ddilys
Gall ewyllys fod yn gyfreithiol ddilys p'un a yw'n cael ei hysgrifennu gennych chi, cyfreithiwr neu ysgrifennwr ewyllys proffesiynol. Yr hyn sy'n bwysig yw ei bod yn cael ei gwneud yn gywir.
I fod yn ddilys, rhaid i'ch ewyllys fod:
- yn ysgrifenedig
- wedi’i ddyddio
- wedi'i llofnodi gennych chi a dau dyst ar yr un pryd.
Rhaid i'ch tystion fod yn annibynnol. Ni allant fod yn fuddiolwyr a enwir yn eich ewyllys, neu briod neu bartner sifil buddiolwr.
Os ydych chi'n defnyddio gweithiwr proffesiynol i ysgrifennu'ch ewyllys, gwiriwch eu bod yn gymwys. Chwiliwch am gyfreithiwr neu aelod o gorff proffesiynol cydnabyddedig.
Os yw'ch sefyllfa'n gymhleth, ystyriwch gael eich ewyllys wedi'i wirio gan gyfreithiwr
Cadwch eich ewyllys yn ddiogel a gwnewch yn siŵr bod eich ysgutor yn gwybod ble i ddod o hyd iddi
Sut i ysgrifennu ewyllys
Mae tri phrif opsiwn ar gyfer ysgrifennu ewyllys:
- Ysgrifennwch eich ewyllys eich hun gan ddefnyddio templed wedi ei wneud eich hun (rhataf ond yn dod â risgiau).
- Defnyddiwch wasanaeth ysgrifennu ewyllysiau (opsiwn pris canolig gyda lefelau rheoleiddio amrywiol).
- Defnyddiwch gyfreithiwr (y mwyaf cynhwysfawr ond drytaf).
Mae'r opsiwn gorau yn dibynnu ar ba mor gymhleth yw eich sefyllfa a faint rydych chi am ei wario.
Opsiwn 1: Defnyddio templed wedi ei wneud eich hun
Rydych chi'n llenwi ffurflen ysgrifennu ewyllys (papur neu ar-lein) sy'n creu ewyllys i chi.
Manteision
-
- Fel arfer y ffordd rhataf (weithiau hyd yn oed am ddim).
-
- Gallwch ei wneud ar eich cyflymder eich hun.
Anfanteision
-
- Os yw'ch asedau neu'ch dymuniadau'n gymhleth, mae'n debygol y bydd angen opsiwn gwahanol arnoch.
-
- Os ydych chi'n defnyddio geiriad anghywir neu os nad ydych chi'n cael ei thystio a'i llofnodi'n gywir, gallai eich ewyllys fod yn annilys.
-
- Nid ydych chi'n cael cyngor cyfreithiol wedi'i bersonoli.
Pan fydd yn addas: Os oes gennych ystâd syml ac yn gyfforddus yn dilyn cyfarwyddiadau. Er enghraifft, cartref a chynilion gydag ychydig o fuddiolwyr i'w gadael iddynt.
Faint y gallai ei gostio: hyd at £30.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Ewyllysiau wedi eu gwneud eich hun – beth sydd angen i chi ei wybod
Opsiwn 2: Defnyddio gwasanaeth ysgrifennu ewyllysiau (nadyw’n gyfreithiwr)
Byddwch yn cael help gan gwmni ysgrifennu ewyllysiau arbenigol i gwblhau eich ewyllys. Fel arfer, gellir gwneud hyn ar-lein, dros y ffôn neu wyneb yn wyneb.
Manteision
-
- Fel arfer yn rhatach na chyfreithiwr.
-
- Mae gwasanaethau ar-lein yn gadael i chi weithio ar eich cyflymder eich hun.
-
- Mae awduron wyneb yn wyneb fel arfer yn ymweld â chi gartref pan fydd yn gyfleus i chi.
-
- Mae dewis eang o gwmnïau yn cynnig y gwasanaeth hwn.
Anfanteision
-
- Mae defnyddio cyfreithiwr yn rhoi mwy o ddiogelwch i chi os bydd rhywbeth yn mynd o'i le.
-
- Mae llawer o ysgrifenwyr ewyllysiau wedi'u hyfforddi mewn ewyllysiau a chynllunio ystadau – cyn belled â'u bod yn aelod o gorff masnach cydnabyddedig – ond nid ydynt wedi'u hyfforddi'n gyfreithlon.
-
- Efallai na fyddant yn gallu cadw'ch ewyllys yn ddiogel fel y gall cyfreithiwr.
Pan fydd yn addas: Os nad yw'ch dymuniadau'n syml ond nad ydych am dalu costau cyfreithiwr llawn.
Faint y gallai ei gostio: Yn aml tua £50-£350 am ewyllys sylfaenol. Gwiriwch a allwch gael ewyllys am ddim neu ostyngedig o ran cost gan eich undeb llafur neu gyflogwr, gan fod rhai yn cynnig ewyllysiau fel un o fuddion gweithle.
Os ydych chi'n defnyddio'r gwasanaeth hwn, ceisiwch ddewis un sy'n cael ei reoleiddio. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Beth yw gwasanaeth ysgrifennu ewyllysiau?
Opsiwn 3: Defnyddiwch gyfreithiwr i ysgrifennu eich ewyllys
Paratoir eich ewyllys gan gyfreithiwr cymwysedig. Byddwch yn cael cyngor cyfreithiol ac mae'r ddogfen wedi'i theilwra i'ch sefyllfa.
Manteision
-
- Y lefel uchaf o ddiogelwch gan fod cyfreithwyr yn cael eu rheoleiddio a'u hyswirio.
-
- Y gorau ar gyfer achosion cymhleth.
Anfanteision
-
- Fel arfer yr opsiwn drytaf.
Faint y gallai ei gostio: Mae costau'n amrywio llawer yn dibynnu ar ba mor gymhleth yw eich achos, eich lleoliad a'r cwmni rydych chi'n ei ddewis. Disgwyliwch dalu o leiaf £200 a llawer mwy am achosion cymhleth.
Pan fydd yn addas: Os yw'ch ystâd yn gymhleth, neu os ydych chi eisiau tawelwch meddwl. Er enghraifft, mae'n werth ystyried defnyddio cyfreithiwr os:
- oes gennych blant o berthynas flaenorol
- rydych wedi ysgaru, wedi gwahanu neu'n cyd-fyw
- rydych chi'n rhedeg busnes
- mae gennych deulu cymysg
- rydych chi am sefydlu ymddiriedolaethau
- rydych chi'n berchen ar eiddo dramor
- mae eich asedau yn werth mwy na'r trothwy Treth Etifeddiant
- mae unrhyw un o'ch buddiolwyr yn fregus neu'n derbyn budd-daliadau prawf modd
- rydych chi'n rhannu eiddo gyda rhywun nad yw’n briod neu’n bartner sifil i chi.
Mae'n bwysig defnyddio cyfreithiwr sy'n cael ei reoleiddio. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Defnyddio cyfreithiwr i ysgrifennu eich ewyllys
Ffioedd cadw a chostau cudd
Mae rhai cwmnïau'n cynnig ysgrifennu ewyllys 'am ddim' ond yn codi ffioedd scadw parhaus a all gynyddu dros amser. Efallai y bydd eraill yn ei gwneud hi'n anodd cael mynediad at eich ewyllys heb dalu costau ychwanegol.
Beth i’w wirio
- Gofynnwch am yr holl gostau ymlaen llaw, gan gynnwys unrhyw ffioedd scadw.
- Darganfyddwch beth sy'n digwydd os ydych chi am gael mynediad at eich ewyllys yn nes ymlaen.
- Darllenwch y telerau ac amodau'n ofalus cyn cofrestru.
- Ystyriwch a oes angen i chi dalu i'w chadw o gwbl – gallwch gadw eich ewyllys gartref neu ddefnyddio'r Gwasanaeth Profiant.
Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Ble i storio eich ewyllys a sut i ddweud wrth eich ysgutor
Diogelu eich hun rhag sgamiau ewyllys cyffredin
Er bod ysgrifennu ewyllys yn syml ar y cyfan, mae’n anffodus bod sgamiau yn bodoli sy’n ymwneud, yn benodol ag ewyllysiau.