Eich hawliau a budd-daliadau os bu farw eich babi yn fuan ar ôl geni

Cyn unrhyw beth arall, cofiwch nad oes rhaid i chi lywio hyn ar eich pen eich hun. Er y gall teulu a ffrindiau fod yn gysur mawr, weithiau mae'n helpu siarad â rhywun sy'n deall yn union beth rydych chi'n mynd drwyddo. 

• Mae SandsYn agor mewn ffenestr newydd yn elusen sy'n cynnig arweiniad ymarferol a chefnogaeth emosiynol i unrhyw un sy'n cael ei effeithio gan farw-enedigaeth a marwolaeth newyddenedigol. 
• Mae BlissYn agor mewn ffenestr newydd yn darparu cefnogaeth ac arweiniad pwrpasol i rieni sy'n profi colled babi, gan gynnwys gofal profedigaeth, gofal lliniarol, ac adnoddau cefnogaeth emosiynol. 
• Mae Tommy'sYn agor mewn ffenestr newydd yn cynnig cefnogaeth arbenigol, arweiniad, ac adnoddau i unrhyw un sydd wedi cael eu heffeithio gan golled babi, gan gynnwys camesgoriad, marw-enedigaeth, marwolaeth newyddenedigol, neu erthyliad am resymau meddygol. 
• Mae’r Lullaby TrustYn agor mewn ffenestr newydd yn cynnig ystod o wasanaethau cefnogaeth i deuluoedd sydd wedi colli babi neu blentyn ifanc yn sydyn ac yn annisgwyl.   

Os bydd unrhyw un o'r camau yn y canllaw hwn yn teimlo'n rhy anodd, mae'n iawn gofyn i aelod o'r teulu neu ffrind dibynadwy helpu, boed hynny'n gwneud galwadau ffôn, llenwi ffurflenni, neu eistedd gyda chi wrth i chi ddarllen hwn. 

Os cafodd eich babi ei eni’n fyw ond bu farw o fewn ei 28 diwrnod cyntaf o fywyd, gallwch wneud cais am gefnogaeth ariannol. Mae hyn hefyd yn berthnasol os cafodd eich babi ei eni’n fyw cyn 24 wythnos o feichiogrwydd ond yn anffodus bu farw. 

Os cawsoch gamesgoriad cyn 24 wythnos o feichiogrwydd, mae gwahanol gefnogaeth ar gael i chi. Darganfyddwch ragor am gefnogaeth ariannol ar ôl camesgoriad. 

Cymerwch eich amser gyda'r wybodaeth isod. Mae'n egluro pa gymorth sydd ar gael a sut i gael mynediad ato.

Os ydych yn gyflogedig, mae gennych hawl i bythefnos o Absenoldeb Profedigaeth Rhiant. Gallwch gymryd y cyfnod hwn sut bynnag sy’n fwyaf addas i chi fel: 

• un bloc o bythefnos, neu
• dwy wythnos ar wahân. 

Nid oes rhaid i chi gymryd yr absenoldeb hwn ar unwaith. Mae gennych hyd at 56 wythnos o ddyddiad marwolaeth eich babi i'w ddefnyddio. Yr unig beth i fod yn ymwybodol ohono yw pan fyddwch chi'n ei gymryd: 

• Os ydych chi eisiau cymryd gwyliau yn yr 8 wythnos gyntaf, gallwch ddefnyddio un neu'r ddwy o'ch wythnosau yn ystod y cyfnod hwn. 
• Ar ôl hynny, mae gennych tan wythnos 56 i gymryd unrhyw wyliau sy'n weddill.

Mae'r absenoldeb hwn yn ychwanegol at unrhyw absenoldeb mamolaeth neu dadolaeth y mae gennych hawl iddo eisoes. Rhowch wybod i'ch cyflogwr cyn i chi ei gymryd. 

Os ydych chi'n ennill o leiaf £129 yr wythnos, efallai y byddwch chi'n derbyn Tâl Rhieni Statudol mewn Profedigaeth o £194.32 yr wythnos (2026/27), neu 90% o'ch enillion wythnosol cyfartalog, pa un bynnag sydd isaf. 

Mae rhai cyflogwyr yn cynnig mwy trwy Dâl Profedigaeth Uwch, felly mae'n werth edrych ar eich contract neu lawlyfr staff. 

Mae gennych hawl i hyd at 52 wythnos o absenoldeb mamolaeth, ac efallai y byddwch yn gymwys i gael Tâl Mamolaeth Statudol am hyd at 39 wythnos, cyn belled eich bod wedi bod yn gweithio’n ddigon hir. 

Mae hefyd yn werth siarad â'ch cyflogwr am absenoldeb tosturiol. Mae'r rhan fwyaf o gyflogwyr yn cynnig hyn fel rhan o'u telerau cyflogaeth safonol. 

Os na allwch ddychwelyd i'r gwaith am resymau meddygol, efallai y byddwch yn gallu hawlio Tâl Salwch Statudol am hyd at 28 wythnos, neu fwy os yw'ch contract yn caniatáu.

Os ydych chi'n dad y babi neu'n bartner i'r rhiant geni, efallai y bydd gennych hawl i hyd at 2 wythnos o Absenoldeb a Thâl Tadolaeth Statudol ar ôl marw-enedigaeth, cyn belled â'ch bod yn bodloni'r meini prawf cymhwysedd. 

Mae hyn ar wahân i Absenoldeb a Thâl Rhieni mewn Profedigaeth, felly efallai y byddwch yn gallu hawlio'r ddau. 

Os nad ydych yn siŵr beth rydych chi'n gymwys amdano, gwiriwch GOV.UK am y canllawiau diweddaraf ar tâl ac absenoldeb tadolaethYn agor mewn ffenestr newydd neu siaradwch â'ch cyflogwr. Mae rhai yn cynnig absenoldeb tadolaeth neu brofedigaeth uwch ac yn talu y tu hwnt i'r isafswm statudol. 

Os ydych yn derbyn Credyd Cynhwysol, rhowch wybod i’ch anogwr gwaith pan fyddwch yn teimlo’n barod, yn ddelfrydol o fewn ychydig o ddyddiau. Gallwch wneud hyn drwy eich dyddlyfr ar-lein neu drwy ffonio llinell gymorth Credyd Cynhwysol. Dim ond cynifer o fanylion ag yr ydych yn teimlo’n gyfforddus yn eu rhannu sydd angen i chi roi.  

Ar ôl eu hadrodd, gellir oedi eich gofynion sy'n gysylltiedig â gwaith tra byddwch chi'n galaru ac yn gwella. Gall ffrind neu aelod o'r teulu wneud hyn ar eich rhan os byddai'n well gennych.  

Efallai y gofynnir i'ch meddyg teulu neu arbenigwr gofal iechyd ddarparu nodyn ategol. 

Mae gennych hawl i Fudd-dal Plant o enedigaeth eich babi tan wyth wythnos ar ôl ei farwolaeth. 

Os ydych eisoes wedi gwneud cais, ffoniwch y Swyddfa Budd-dal Plant ar 0300 200 3100Yn agor mewn ffenestr newydd i roi gwybod iddynt. Os nad ydych wedi gwneud cais eto, gwnewch hynny o fewn tri mis i'r enedigaeth i dderbyn y swm llawn. 

Os byddai'n haws i chi, gall rhywun rydych chi'n ymddiried ynddo eistedd gyda chi wrth i chi wneud yr alwad neu eich helpu i ysgrifennu'r cofnod dyddlyfr.

Os ydych ar incwm isel ac yn derbyn budd-dal cymwys, gallwch barhau i hawlio'r Grant Mamolaeth Cychwyn Cadarn neu Best Start Grant Pregnancy a Baby Payment os ydych chi'n byw yn yr Alban.  

Mae buddion cymwys yn cynnwys: 

• Credyd Cynhwysol
• Cymhorthdal Incwm
• Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm
• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth. 

Rhaid i chi hawlio o fewn 11 wythnos dyddiad pan ddisgwylir i’r babi gael ei eni neu o fewn tri mis i'r enedigaeth.

Mae gennych hawl i bresgripsiynau'r GIG am ddim am o leiaf 12 mis yn Lloegr. Yn yr Alban, Cymru a Gogledd Iwerddon, mae presgripsiynau eisoes am ddim i bawb. 

Mae gennych hefyd hawl i gael triniaeth ddeintyddol am ddim gan y GIG nes bod eich tystysgrif eithrio yn dod i ben. 

I gael eich tystysgrif, gofynnwch i'ch meddyg neu'ch bydwraig am ffurflen FW8. Byddant yn ei lofnodi a'i anfon i chi, a bydd eich tystysgrif yn cyrraedd y post.

Os ydych wedi bod yn derbyn talebau Dechrau Iach, siaradwch â'ch bydwraig neu ymwelydd iechyd.

Ni fyddwch yn cael rhagor o dalebau, ond gallwch ddefnyddio unrhyw un rydych chi eisoes wedi'i dderbyn.  

Darganfyddwch fwy am y rhaglen Dechrau IachYn agor mewn ffenestr newydd ar wefan y GIG. 

Yn yr Alban, darganfyddwch fwy am Best Start Foods a therfynau incwmYn agor mewn ffenestr newydd ar mygov.scot.

Bydd angen i chi gofrestru marwolaeth eich babi o fewn ychydig o ddyddiau. Bydd staff yr ysbyty yn eich tywys trwy beth i'w wneud a ble i fynd. 

Yr amserlenni ar gyfer cofrestru yw: 

Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon: o fewn 5 diwrnod

Yr Alban: o fewn 8 diwrnod. 

Gallwch wneud hyn yn eich swyddfa gofrestru leol, neu mewn rhai achosion yn yr ysbyty ei hun. Darganfyddwch yn union beth i’w ddod gyda chi, gan gynnwys ID a dogfennau meddygolYn agor mewn ffenestr newydd, ar wefan Tommy's. 

Pan fyddwch chi'n cofrestru'r farwolaeth, gallwch hefyd gofrestru'r enedigaeth ar yr un pryd os nad ydych eisoes wedi gwneud hynny.  

Bydd y cofrestrydd yn rhoi ffurflen i chi i’w rhoi ymlaen i’ch trefnydd angladdau.

Mae meddwl am drefniadau angladd ar adeg mor boenus yn anhygoel o anodd. Cofiwch nad oes rhaid i chi wneud unrhyw benderfyniadau ar unwaith, ac mae pobl ar gael a all eich cefnogi a’ch arwain drwy hyn yn dyner. 

Gall eich tîm profedigaeth ysbyty neu fydwraig eich helpu i ddeall eich opsiynau a'ch cysylltu â'r cymorth cywir. Does dim rhaid i chi weithio hyn allan ar eich pen eich hun. 

Os ydych chi'n byw yng Nghymru, Lloegr neu'r Alban, ni fydd eich cyngor lleol yn codi tâl am gladdedigaeth neu amlosgiad safonol. 

Os ydych am gael gwasanaeth angladd, bydd costau ynghlwm, ond mae cymorth ariannol ar gael ledled y DU, ac mae’r adran hon yn egluro pa gefnogaeth y gallech ei chael.

Gall y Children’s Funeral FundYn agor mewn ffenestr newydd gyfrannu hyd at £300 tuag at gost arch, amwisg neu gasged, yn ogystal â ffioedd claddu neu amlosgi a thystysgrif meddyg. Nid oes angen i chi fod ar incwm isel i wneud cais. 

Os ydych chi'n derbyn budd-daliadau penodol, efallai y byddwch hefyd yn gallu gwneud cais am hyd at £1,000 drwy'r cynllun Taliad Costau AngladdYn agor mewn ffenestr newydd i helpu gyda chostau eraill.

Gallwch gael cyfraniad o hyd at £500 tuag at gostau angladdYn agor mewn ffenestr newydd, gan gynnwys pethau fel blodau a phlaciau. Nid oes angen i chi fod ar incwm isel i wneud cais. 

Os ydych chi'n derbyn budd-daliadau penodol, efallai y byddwch hefyd yn gallu gwneud cais am hyd at £1,000 drwy'r cynllun Taliad Costau AngladdYn agor mewn ffenestr newydd i helpu gyda chostau eraill. 

Gall y Funeral Support PaymentYn agor mewn ffenestr newydd gyfrannu £2,065 ar gyfartaledd tuag at gostau, fel y gwasanaeth angladd neu gar angladd.

Mae'r Child Funeral FundYn agor mewn ffenestr newydd yn darparu taliad untro o £3,441. Gellir talu hyn i chi, yn uniongyrchol i'r trefnydd angladd, neu ei rannu rhwng y ddau.  

Nid oes angen i chi fod yn derbyn budd-daliadau i wneud cais, ac ni fydd eich incwm neu gynilion yn effeithio ar eich cymhwysedd.

Efallai na fydd rhai costau fel ffioedd trefnydd angladd, blodau a chofeb yn cael eu talu'n llawn gan y cynlluniau hyn. 

Gall trefnydd angladdau sydd â phrofiad o gefnogi rhieni sydd wedi colli rhywun eich helpu i ddeall beth sydd wedi'i gynnwys a thrafod eich opsiynau gyda charedigrwydd ac amynedd. 

Mae ein canllawiau wedi’u hargraffu am ddim yn rhoi gwybodaeth glir a diduedd i’ch helpu i ddeall eich opsiynau a gwneud penderfyniadau yn eich amser eich hun.  

Gallwch lawrlwytho'r canllaw Camesgoriad, marw-enedigaeth, marwolaeth newyddenedigolYn agor mewn ffenestr newydd neu archebu copi wedi’i argraffu.