Mae nodweddion arbennig fel arfer wedi'u rhestru yn eich dogfennau polisi pensiwn gwreiddiol neu reolau'r cynllun. Ond fel arfer nid ydynt yn cael eu hegluro ar unrhyw ddatganiadau blynyddol y gallech fod wedi'u derbyn. 

Mae hyn yn golygu y gall fod yn hawdd methu cyfyngiadau, amodau neu warantau y gallai fod gan eich pensiwn.

Cyn penderfynu trosglwyddo neu gymryd arian o'ch pensiwn, cysylltwch â'ch darparwr neu weinyddwyr y cynllun bob amser a gofynnwch iddynt esbonio: 

• y buddion sy'n berthnasol i chi 
• sut rydych chi'n gymwys ar eu cyfer – er enghraifft, aros i gymryd arian ar ôl dyddiad penodol 
• os byddech yn colli unrhyw fuddion trwy drosglwyddo'ch pensiwn i ddarparwr newydd. 

Mae hyn yn bwysig er mwyn osgoi rhoi'r gorau i fuddion nad oeddech chi'n sylweddoli bod gennych. 

Er enghraifft, os nad yw darparwr newydd yn cynnig yr holl nodweddion sydd gan eich cynllun ar hyn o bryd, byddech chi'n colli'r buddion hynny trwy drosglwyddo'ch pensiwn. 

Mae sut a phryd y gallwch gymryd eich pensiwn yn dibynnu ar y math sydd gennych. Mae gan rai pensiynau reolau neu nodweddion arbennig sy'n effeithio ar eich opsiynau. 

Mae dau brif fath o bensiwn: 

• cynlluniau cyfraniadau wedi'u diffinio, lle mae'r swm rydych chi'n ei gael yn dibynnu ar faint sy'n cael ei dalu, pa mor dda mae'r buddsoddiadau yn perfformio a sut rydych chi'n dewis cymryd yr arian  
• cynlluniau buddion wedi'u diffinio, lle rydych chi'n cael incwm ymddeol rheolaidd gwarantedig yn seiliedig ar eich cyflog a pha mor hir y gwnaethoch weithio i'r cyflogwr hwnnw.  

Ond efallai y bydd gennych amrywiad gwahanol, megis: 

• Pensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio gyda rhywfaint o incwm sydd wedi'i warantu, a elwir yn aml yn bensiwn hybrid. 
• Contract blwydd-dal ymddeol lle efallai y bydd angen i chi hawlio rhyddhad treth eich hun. Caeodd y rhain ym 1988 ond efallai y bydd gennych un y gallwch dalu i mewn iddo.  
• Polisi allbryniad lle mae yswiriwr yn rhedeg eich pensiwn, fel arfer i alluogi’ch cyflogwr gau eu cynllun i lawr. Mae hyn yn golygu y bydd fel arfer yn gweithio yn yr un ffordd â'ch pensiwn gwreiddiol.   

Bydd eich darparwr pensiwn neu weinyddwyr cynllun yn gallu esbonio'r union fath sydd gennych. 

Os yw'ch pensiwn yn cynnig unrhyw warantau neu fonysau, gall y rhain fod yn werthfawr. Maent hefyd yn annhebygol o gael eu cynnig gan ddarparwyr eraill, felly gallech golli'r buddion hyn trwy drosglwyddo'ch pensiwn i rywle arall. 

Oherwydd hyn, os yw'ch pensiwn yn werth dros £30,000 ac mae ganddo rai gwarantau, efallai y bydd yn rhaid i chi dalu am gyngor ariannol cyn y gallwch ei drosglwyddo. 

Dyma lle bydd eich pensiwn yn bendant yn talu swm penodol pan fyddwch yn cyrraedd oedran ymddeol arferol eich cynllun. Er enghraifft, cyfandaliad, incwm rheolaidd neu'r ddau. 

Mae hyn yn fwyaf cyffredin mewn cynlluniau buddion wedi'u diffinio, ond gallai rhai pensiynau cyfraniadau wedi'u diffinio gynnwys math o incwm gwarantedig. 

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio, fel arfer gallwch ddewis sut a phryd i gymryd eich arian. Un opsiwn yw trosi rhywfaint neu'r cyfan o'ch pensiwn yn incwm gwarantedig trwy brynu blwydd-dal.  

Mae swm yr incwm y byddwch chi'n ei gael yn dibynnu ar y gyfradd blwydd-dal y bydd darparwr yn ei roi i chi ar y pryd, sy'n seiliedig ar bethau fel eich oedran, iechyd a chyfraddau llog y farchnad. Er enghraifft, byddai cyfradd blwydd-dal o 5% yn rhoi incwm blynyddol o £500 i chi am bob £10,000 rydych chi'n ei drosi. 

Ond mae rhai cynlluniau pensiwn yn cynnig cyfraddau blwydd-dal gwarantedig (GARs), a oedd fel arfer yn cael eu gosod ar ddechrau'r polisi. Gan fod cyfraddau blwydd-dal wedi gostwng yn gyffredinol dros amser, gallai cyfradd blwydd-dal gwarantedig gynnig incwm uwch i chi nag y gallech ei gael trwy siopa o gwmpas heddiw.   

Gwiriwch bob amser a yw'ch cynllun yn cynnig GAR ac a oes unrhyw amodau i'w ddefnyddio. Er enghraifft, efallai y bydd angen i chi gymryd y blwydd-dal ar oedran penodol, ei brynu gan y darparwr gwreiddiol neu dderbyn math penodol o flwydd-dal.  

Os oes gennych bensiwn buddion wedi'u diffinio, efallai y bydd gan eich cynllun isafswm y mae'n rhaid iddo ei dalu os gwnaethoch eithrio o Bensiwn Ychwanegol y Wladwriaeth rhwng: 

• 6 Ebrill 1978 a 5 Ebrill 1997 – a elwir yn Isafswm Pensiwn Gwarantedig (GMP) 
• 6 Ebrill 1997 a 5 Ebrill 2016 – a elwir yn hawliau Adran 9(2B). 

Mae hyn oherwydd, drwy eithrio, mae eich cyfraniad i'r rhan hon o Bensiwn y Wladwriaeth yn mynd i'ch pensiwn preifat yn lle hynny. 

Er mwyn sicrhau nad oeddech chi'n colli allan, mae'r isafswm gwarantedig hwn fel arfer yr un fath, neu'n fwy na, y swm o Bensiwn y Wladwriaeth y byddech wedi'i gael pe na baech wedi eithrio. 

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio , mae eich arian yn cael ei fuddsoddi felly dylai dyfu dros amser. 

Fel arfer nid oes unrhyw warantau gyda buddsoddi, felly gall gwerth eich pensiwn ostwng neu godi nes i chi gymryd yr arian. 

Ond os yw'ch darparwr pensiwn yn defnyddio cronfeydd gydag-elw, mae hyn yn aml yn golygu na fydd y gwerth yn disgyn yn is na'r swm sydd wedi'i dalu fewn. 

Yn lle hynny, ychwanegir taliad bonws os yw'r buddsoddiadau'n perfformio'n dda. Mae hyn fel arfer ychydig o weithiau y flwyddyn ond gallai gynnwys bonws aeddfedrwydd terfynol ar ddyddiad penodol. 

Gwiriwch bob amser sut mae unrhyw fonysau yn gweithio a phryd y byddant yn cael eu cymhwyso. Er enghraifft, os ydych chi'n trosglwyddo neu'n cymryd eich pensiwn cyn i fonws gael ei gymhwyso, byddwch fel arfer yn ei golli. 

Efallai na fydd eich datganiad pensiwn hefyd yn dangos gwir werth eich pensiwn os nad yw'n cynnwys y bonysau hyn. Gofynnwch i'ch darparwr esbonio'r rheolau i chi bob amser. 

Bydd rhai pensiynau yn gwarantu talu incwm neu gyfandaliad i'ch dibynyddion neu fuddiolwyr eraill ar ôl i chi farw. Gelwir y rhain yn fuddion marwolaeth. 

Mae rheolau pensiwn wedi newid dros amser. Os wnaethoch ymuno â'ch cynllun dipyn yn ôl, efallai y byddech wedi cadw rhai o'r telerau hŷn, mwy hael. Gelwir y rhain yn amddiffyniadau. 

Gallech golli'r amddiffyniadau hyn os byddwch chi'n trosglwyddo'ch pensiwn i ddarparwr newydd, felly mae'n werth gwirio cyn i chi wneud unrhyw benderfyniadau. 

Fel arfer, gallwch gymryd hyd at 25% o bob un o'ch pensiynau heb dalu Treth Incwm, cyn belled â'i fod yn cael ei gymryd fel cyfandaliadau ac nad yw'r cyfanswm yn fwy na'r lwfans cyfandaliad (LSA) – sydd ar hyn o bryd yn £268,275 i ran fwyaf o bobl.  

Ond mae gan rai cynlluniau pensiwn swm arian parod di-dreth wedi'i warchod, a allai adael i chi gymryd mwy na 25% yn ddi-dreth. 

Byddwch yn ymwybodol bod y mwyaf y byddwch chi'n ei gymryd fel cyfandaliad di-dreth nawr, y lleiaf y bydd gennych i ddarparu eich incwm ymddeoliad yn nes ymlaen.

Y cynharaf y gallwch chi gymryd arian o'ch pensiwn fel arfer yw 55 oed (yn codi i 57 o fis Ebrill 2028). Gelwir hyn yn isafswm oedran pensiwn arferol (NMPA). 

Ond efallai y byddwch yn gallu cymryd eich pensiwn yn gynharach os: 

• mae angen i chi ymddeol yn gynnar oherwydd iechyd gwael, neu  
• mae gan eich cynllun pensiwn NMPA gwarchodedig sy'n caniatáu mynediad cynharach. 

O 6 Ebrill 2028, mae'r NMPA yn codi i 57 oed. Os ydych chi'n 55 neu 56 oed pan fydd hyn yn digwydd, efallai y byddwch chi'n colli mynediad i’ch pensiwn nes i chi droi'n 57 oed – hyd yn oed os ydych eisoes wedi cymryd arian. Gwiriwch gyda'ch darparwr pensiwn i ddeall sut mae hyn yn effeithio arnoch chi. 

Am gymorth cam wrth gam gyda throsglwyddiadau pensiwn, gweler ein canllaw A ddylwn i drosglwyddo neu gyfuno fy mhensiynau?

Am help gyda chymryd eich pensiwn, gweler Sut i gymryd eich pensiwn: canllaw cam wrth gam.

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio yn y DU, rydym hefyd yn cynnig apwyntiadau Pension Wise am ddim i'ch helpu i ddeall yr opsiynau ar gyfer cymryd eich arian. 

Gallwch gysylltu â'n harbenigwyr pensiwn am gymorth ac arweiniad am ddim – does dim bwys pa fath o bensiwn sydd gennych neu beth yw eich oed.