A ddylwn i symud i gartref llai o faint i ariannu fy ymddeoliad? 

Os ydych chi'n berchennog tŷ, efallai y byddwch chi'n gallu:

• gwerthu eich cartref

• defnyddio'r arian i brynu neu rentu cartref rhatach

• cadw unrhyw arian sydd dros ben. 

Gelwir hyn yn aml yn symud i gartref llai o faint gan ei fod fel arfer yn golygu symud o gartref mwy i gartref llai, a fel arfer roi'r gorau i le ychwanegol nad oes ei angen mwyach.

Gallai cartref llai hefyd olygu bod gennych filiau cartref rhatach a chostau cynnal a chadw is.

Mae rhentu fel arfer yn llai diogel na bod yn berchen ar eich cartref, gan nad ydych fel arfer yn gallu rheoli faint o rent yn y dyfodol y mae angen i chi ei dalu, pryd y bydd yn cynyddu ac os yw'r landlord eisiau gwerthu'r eiddo.

Gallai hefyd weithio allan yn ddrytach dros amser os ydych chi'n symud o gartref rydych chi'n berchen arno neu os oes gennych forgais fforddiadwy arno. Bydd angen i chi wneud yn siŵr bod gennych ddigon o incwm ymddeol i dalu eich rhent nawr ac yn y dyfodol.

Mae p'un a yw symud i gartref llai o faint yn iawn i chi fel arfer yn dibynnu ar ba mor dda y mae eich cartref presennol yn cwrdd â'ch anghenion - nawr ac yn y dyfodol.

Bydd angen i chi hefyd fod yn gyfforddus gyda'r syniad o symud a gadael eich cartref presennol ar ôl. Gall hyn fod yn emosiynol ac mae'n benderfyniad na allwch chi ei ddadwneud fel arfer.

Gall symud adref hefyd fod yn straenus iawn, felly mae'n werth ystyried yr effaith y gallai ei gael ar eich iechyd.

Os ydych chi'n hapus i symud, bydd angen i chi ystyried hefyd: 

• faint y gallech chi werthu eich cartref am

• os byddai eiddo rhatach yn rhoi'r ffordd o fyw yr hoffech

• faint y byddai angen i chi dalu i:

• brynu neu rentu cartref newydd 

• symud, gan gynnwys ffioedd cyfreithiol a threthi

• adnewyddu, addasu neu gynnal eiddo newydd.

Yna gallwch weithio allan a yw'r swm o arian sydd gennych ar ôl yn cyfiawnhau symud.

Os nad ydych chi'n siŵr faint y gallai eich cartref fod yn werth, gallwch:

• gael prisiad ar-lein ar unwaith ar Rightmove Yn agor mewn ffenestr newydd 

• defnyddio teclyn prisio eiddo ar-lein ZooplaYn agor mewn ffenestr newydd

• gofyn i asiant tai am brisiad am ddim – mae'n syniad da cael o leiaf dri phris gan y gallai rhai asiantau or-brisio'ch cartref i geisio ennill eich busnes. 

Cofiwch, dim ond canllaw yw'r prisiadau hyn. Mae eich cartref yn werth dim ond yr hyn y bydd rhywun arall yn ei dalu mewn gwirionedd, a allai fod yn fwy neu lai.

Nesaf, ymchwiliwch i'r gost o symud i eiddo gwahanol. Gallwch chwilio am eiddo i'w prynu neu ei rentu ar wefannau fel:

• OnTheMarket 

• Prime location 

• Rightmove  

• Zoopla  

Mae'n werth meddwl a fydd y cartref newydd yn eich helpu i gadw'ch annibyniaeth am gyfnod hirach. Er enghraifft, symud i fyngalo, eiddo ymddeol neu dai gwarchod.

Os ydych chi'n edrych i symud i eiddo llai, efallai y bydd angen i chi ystyried a fyddech chi'n hapus i werthu neu roi rywfaint o'ch eiddo i ffwrdd.

Cael dyfynbrisiau ar gyfer biliau cartref a chostau byw eraill

Er mwyn deall gwir gostau a manteision posibl symud i gartref llai o faint, mae angen i chi gael syniad da am faint y byddwch chi'n ei dalu i fyw mewn cartref newydd.

Gallwch:

• ddefnyddio wefannau cymharu i gael dyfynbrisiau ar gyfer biliau cartref fel trydan, nwy, yswiriant cartref a band eang 

• gwirio’r rhestr eiddo neu ofyn i'r asiant tai am faint y Dreth Gyngor neu'r Ardrethi y byddai'n rhaid i chi ei dalu

Hyd yn oed os gallai symud i gartref llai o faint roi llawer o arian i chi, ystyriwch bob amser yr effaith ar eich ffordd o fyw.

Os ydych chi'n meddwl am symud i ardal wahanol, gwnewch yn siŵr eich bod yn treulio digon o amser yno i wneud yn siŵr y bydd y lleoliad newydd yn gweithio i chi.

Er enghraifft, a yw'r ardal newydd yn ddigon agos at siopau, y feddygfa, ffrindiau a theulu? A oes trafnidiaeth gyhoeddus da a fforddiadwy?

Os ydych chi'n derbyn budd-daliadau sy’n ddibynnol ar brawf modd ar hyn o bryd, byddwch yn ymwybodol y gallai derbyn arian ychwanegol effeithio ar faint rydych chi'n gymwys amdano. Mae hyn yn golygu y gallai eich taliadau fynd i lawr neu stopio.

Gallwch ddefnyddio ein Cyfrifiannell budd-daliadau i wirio a ydych chi'n gymwys ar hyn o bryd a sut y gallai newid pe bai'ch incwm neu gynilion yn cynyddu.

Gallai symud i gartref llai o faint effeithio ar sut mae Treth Etifeddiant (IHT) yn cael ei gyfrifo, yn dibynnu ar bwy sy'n etifeddu eich ystâd.

Gall y rheolau fod yn gymhleth, felly gweler ein canllaw llawn am Dreth Etifeddiant i gael rhagor o wybodaeth. Gall ymgynghorydd ariannol rheoledig hefyd esbonio'r rheolau i chi. 

Os penderfynwch symud i gartref llai o faint a bod gennych ewyllys, gwnewch yn siŵr ei fod yn dal yn gywir a bod ganddo eich cyfeiriad cywir. Gellir ei ystyried yn annilys os oes ganddo'r cyfeiriad anghywir.

Mae hefyd yn werth gwirio ei fod yn dal i adlewyrchu eich dymuniadau. Er enghraifft, efallai yr hoffech rannu cynilion arian parod yn wahanol os bydd y rhain yn cael hwb. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Gwneud ewyllus a chynllunio beth i'w adael.

Nid symud i gartref llai o faint yw'r unig ffordd i ddefnyddio gwerth eich cartref i helpu i dalu am eich ymddeoliad. Mae'r ddau ddewis arall hefyd yn golygu y gallwch chi ryddhau arian heb symud.

Mae rhyddhau ecwiti yn caniatáu i chi drosi rhywfaint neu'r cyfan o werth eich cartref yn fenthyciad arian parod, heb fod angen i chi symud.

Mae dwy brif ffordd o ddefnyddio rhyddhad ecwiti:

1. Cymryd morgais gydol oes ar eich cartref, gyda llog yn cael ei godi ar y swm rydych chi'n ei gymryd. Byddwch yn ad-dalu'r benthyciad pan fyddwch chi'n gwerthu'r eiddo, yn marw neu'n symud allan, ond efallai y bydd angen gwneud taliadau rheolaidd i dalu'r llog.

1. Gwerthu eich eiddo i gyd neu ran ohono i ddarparwr cynllun adfer cartref, am lai na'i werth marchnad. Yna rydych chi'n aros yn eich cartref fel tenant am y cyfnod rydych chi'n cytuno, gyda swm bach iawn o rent i'w dalu. 

Gall rhyddhau ecwiti fod yn ddrud ac mae'n rhaid i chi siarad ag ymgynghorydd neu frocer arbenigol cyn y gallwch ei wneud. Gall hyn eich helpu i weithio allan a yw'n iawn i chi.

Mae morgais ymddeol llog yn unig (RIO) yn caniatáu i chi:

• gymryd benthyciad allan yn erbyn eich cartref

• talu swm misol i dalu'r llog ar y benthyciad

• ad-dalu'r benthyciad pan fyddwch chi'n gwerthu'r tŷ, yn marw, symud i ofal hir dymor neu pan fydd tymor y morgais yn dod i ben.

Os gallwch basio'r gwiriadau fforddiadwyedd, gall hyn weithio allan yn rhatach na rhyddhau ecwiti gan nad ydych yn talu llog cyfansawdd (llog ar y llog). Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw am forgeisi ymddeol llog yn unig. 

Mae yna lawer o ffyrdd y gallwch gynyddu eich incwm ymddeol, gan gynnwys:

• talu mwy i mewn i bensiwn – efallai y bydd eich cyflogwr hefyd yn cyfateb eich cyfraniadau

• gwirio eich bod chi'n cael yr holl ryddhad treth rydych chi'n gymwys amdano 

• gwneud yn siŵr eich bod ar y trywydd cywir ar gyfer uchafswm Pensiwn y Wladwriaeth

• gohirio eich dyddiad ymddeol.

Gall ymgynghorydd ariannol rheoledig eich helpu i gynllunio ar gyfer ymddeoliad , gan gynnwys:

• argymell cynhyrchion a darparwyr i'w defnyddio

• cynghori ble i fuddsoddi eich arian

• esbonio eich opsiynau i leihau'r dreth y gallai fod angen i chi ei dalu.