Sut i ddod o hyd i ymgynghorydd pensiwn neu ymddeoliad

Mae ymgynghorydd ariannol yn unigolyn neu gwmni proffesiynol a all eich helpu i reoli eich arian a gwneud penderfyniadau ariannol pwysig. Mae rhai ymgynghorwyr yn arbenigo mewn cynllunio ymddeoliad neu bensiwn.

Bydd yr ymgynghorydd yn casglu gwybodaeth gennych i roi cyngor ariannol personol i chi.

Os byddwch yn dewis dod o hyd i ymgynghorydd ariannol, dylech ddefnyddio un sy'n cael ei reoleiddio gan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA) yn unig.

Dilynwch ein rhestr wirio i ddeall sut i ddod o hyd i gyngor ymddeoliad sy'n addas ar eich cyfer, ble i ddod o hyd i ymgynghorydd ariannol rheoledig a faint y gallai ei gostio.

Gall ymgynghorydd ariannol rheoledig ddweud wrthych beth sydd orau i chi a'ch arian, gan gynnwys pryd a sut i gael mynediad i'ch pensiwn.

Bydd ymgynghorydd ymddeoliad da yn:

• rhoi cyfarfod cychwynnol am ddim i chi drafod eich anghenion
• darparu cynllun wedi'i deilwra i chi sy'n gweddu i'ch amgylchiadau a'ch nodau
• argymell cynhyrchion a gwasanaethau addas
• eich helpu i osgoi camgymeriadau drud
• gwneud yn siŵr eich bod yn manteisio ar gyfleoedd, fel lwfansau treth.

Rhaid dweud wrthych faint y bydd y cyngor yn ei gostio cyn i chi ymrwymo.

Yn ôl yr International Longevity Centre, mae pobl sy'n derbyn cyngor ariannol fel arfer yn adeiladu mwy o gyfoeth na'r rhai nad ydynt yn gwneud hynny dros yr hir dymor - hyd yn oed ar ôl i ffioedd gael eu hystyried. Mae hyn yn cynnwys pensiynau mwy sy'n darparu incwm uwch wrth ymddeol.

Gyda rhai cynhyrchion ariannol, mae cael cyngor ariannol yn gyntaf yn orfodol. Ond ar gyfer y rhan fwyaf o bethau, mae cyngor ariannol yn ddewisol a gall fod yn gostus, felly bydd angen i chi bwyso a yw'n iawn ar eich cyfer.

Os nad ydych chi'n siŵr mai talu am gyngor sydd orau, gallech ystyried canllawiau am ddim yn gyntaf. Gall hyn eich helpu i gael trosolwg cyffredinol o'ch opsiynau ond bydd angen i chi benderfynu sut i weithredu ar y wybodaeth honno.

Gallwch:

• ddefnyddio'n canllawiau a'n teclynnau ar-lein  
• cysylltu â ni ar ein llinell gymorth am ddim gydag unrhyw gwestiynau ariannol neu bensiwn sydd gennych
• mynychu apwyntiad Pension Wise (os yw'n gymwys) i ddeall eich opsiynau ar gyfer cymryd pensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio
• trefnu apwyntiad Pensiwn ac ysgariad neu ddiddymu i ddeall eich opsiynau ar ôl chwalu perthynas. 

Mae cyfeirlyfrau ar-lein yn gadael i chi chwilio am ymgynghorwyr ymddeoliad rheoledig yn eich ardal chi. Mae gan bob cyfeiriadur nodweddion ychydig yn wahanol, felly rhowch gynnig ar rai ohonynt i weld pa un sy'n well gennych.

Gallech hefyd:

• ofyn am argymhellion personol os yw rhywun rydych chi'n ymddiried ynddo eisoes wedi talu am gyngor
• gwirio a oes gan eich cyflogwr, undeb llafur neu sefydliad arall rydych chi'n aelod ohono drefniadau arbennig gyda chwmnïau ymgynghori.

I gadarnhau eich bod wedi dod o hyd i ymgynghorydd rheoledig ac osgoi sgamiau posibl, defnyddiwch Gofrestr Gwasanaethau AriannolYn agor mewn ffenestr newydd yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol (FCA) i wirio: 

• bod yr ymgynghorydd (neu'r cwmni y maent yn gweithio iddo) wedi'i restru fel un sydd wedi'i awdurdodi i ddarparu cyngor
• bod gennych eu manylion cyswllt dilys.

Mae dau brif fath o ymgynghorydd ariannol:

• Gall ymgynghorwyr ariannol annibynnol (IFAs) chwilio'r farchnad gyfan i argymell cynnyrch neu wasanaeth i chi, gan gynnwys pob math o fuddsoddiadau.
• Gall ymgynghorwyr cyfyngedig fel arfer:
  • roi cyngor ar fath penodol o gynnyrch neu faes (fel ymddeol) a/neu
  • argymell cynhyrchion gan nifer penodol o ddarparwyr.

Bydd y ddau fath o gyngor yn cael eu teilwra ar eich cyfer.

Gallai twyllwr eich targedu trwy gynnig enillion ariannol cyflym neu uchel - yn aml gan bwyso arnoch i weithredu'n gyflym. Gallai hyn fod trwy hysbyseb ar gyfryngau cymdeithasol neu drwy ffonio, e-bostio neu anfon neges destun atoch.

Peidiwch byth â gwneud unrhyw daliadau na chael mynediad at unrhyw un o'ch buddsoddiadau neu bensiynau oherwydd y math hwn o gyswllt. Mae'n debygol o fod yn sgam a gallech golli'ch arian ac wynebu cost treth mawr.

I wirio a yw pensiwn neu gyfle buddsoddi yn ddilys, gallwch ddefnyddio teclyn ScamSmart yr FCAYn agor mewn ffenestr newydd

Gall cost cyngor ariannol a sut y codir tâl arnoch amrywio, felly mae bob amser yn well cael mwy nag un dyfynbris gan wahanol ymgynghorwyr neu gwmnïau.

Er enghraifft, gallai ymgynghorydd godi:

• cyfradd fesul awr
• ffi sefydlog ar gyfer adolygiad neu gynllun untro
• ffi yn seiliedig ar werth eich portffolio pensiwn neu fuddsoddiad
• ffi isel (neu ddim) os ydynt yn derbyn comisiwn gan ddarparwr morgais a argymhellir, polisi yswiriant neu fenthyciad rhyddhau ecwiti.

Cyn i chi ymrwymo i ymgynghorydd, rhaid dweud wrthych:

• sut mae costau’r ymgynghorydd yn gweithio
• faint y byddwch chi'n ei dalu
• os oes unrhyw gostau parhaus, megis ffioedd am reoli eich pensiwn neu fuddsoddiadau dros y tymor hwy.

Mae hyn yn aml yn digwydd yn ystod cyfarfod am ddim i drafod eich gofynion, ond dylech hefyd dderbyn y dyfynbris yn ysgrifenedig hefyd.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn a yw'r ymgynghorydd yn annibynnol neu'n gyfyngedig ac unrhyw gwestiynau eraill sydd gennych.

Er enghraifft, efallai yr hoffech wirio beth mae cymhwyster penodol yn ei olygu neu a ydynt wedi cael profiad blaenorol o ddelio â sefyllfa debyg i'ch un chi.

Ar ôl i chi ddewis ymgynghorydd ymddeoliad rheoledig, bydd yr ymgynghorydd yn cynnal gwiriad i gasglu gwybodaeth am y canlynol:

• cyllid – gan gynnwys eich incwm, gwariant, dyledion, cynilion a phensiynau
• nodau a'r hyn rydych chi'n gobeithio ei gyflawni
• sefyllfa deuluol
• agwedd at risg buddsoddi.

Mae hyn yn helpu i wneud yn siŵr bod y cyngor wedi'i deilwra i ddiwallu eich anghenion.

Bydd ymgynghorydd da yn:

• gofyn i chi am ddigon o wybodaeth i ddeall eich sefyllfa a'ch cynlluniau cyfredol
• gwirio a allai cyngor ariannol wella eich amgylchiadau
•  esbonio'n glir unrhyw gamau gweithredu a argymhellir
• eich annog i gymryd yr amser i ddeall eich opsiynau a gofyn cwestiynau – ni ddylech byth deimlo ar frys.

Dylid anfon adroddiad ysgrifenedig atoch chi hefyd yn esbonio'ch argymhellion yn fanwl, esbonio pam mae'r cyngor yn iawn ar eich cyfer a'r costau.

Os ydych chi'n cael eich cynghori ble i fuddsoddi'ch arian, gwnewch yn siŵr eich bod chi'n gyfforddus â lefel y risg gan y gallech gael llai yn ôl nag rydych chi'n ei roi i mewn.

Os ydych chi'n hapus i fwrw ymlaen, gall yr ymgynghorydd fel arfer helpu i weithredu'r argymhellion, megis sefydlu buddsoddiadau. Gallant hefyd barhau i reoli eich cyllid os byddwch chi'n dewis gwasanaeth parhaus, fel newid eich buddsoddiadau os yw'r farchnad yn newid.

Dylech bob amser ddisgwyl proffesiynoldeb gan eich ymgynghorydd, gyda gonestrwydd a pharch at eich hawl i benderfynu.

Os yw ymgynghorydd yn rhoi pwysau arnoch chi, ac nid yw'n esbonio unrhyw argymhelliad yn glir neu os nad yw’n darparu adroddiad ysgrifenedig, mae'r rhain yn arwyddion o rybudd y gallai'r ymgynghorydd fod yn sgamiwr.

Peidiwch â pharhau a rhowch wybod i'r FCA am yr ymgynghoryddYn agor mewn ffenestr newydd

Gallwch hefyd roi gwybod am y twyllwr posibl i:

• Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd os ydych chi'n byw yng Nghymru, Lloegr neu Ogledd Iwerddon
• Police ScotlandYn agor mewn ffenestr newydd drwy ffonio 101 os ydych chi'n byw yn yr Alban. 

Mae defnyddio ymgynghorydd ariannol rheoledig yn golygu y gallwch gwyno a gofyn am iawndal os yw'r cyngor a roddwyd i chi yn profi i fod yn anaddas.

Ni allwch gwyno os nad yw'ch buddsoddiadau wedi perfformio fel yr oeddech chi'n gobeithio, oni bai eu bod wedi dweud wrthych eu bod yn risg isel ac wedi profi i fod yn risg uchel - er enghraifft.

Gallai cyngor anaddas gynnwys:

• cael gwybod gwybodaeth anghywir neu gamarweiniol
• nid yw eich argymhellion y cytunwyd arnynt yn cael eu cyflawni – neu'n hwyrach na'r hyn a addawyd
• camgymeriadau yn cael eu gwneud.

Wrth gwyno, mae'n syniad da cynnwys copi o'r argymhellion ysgrifenedig a anfonodd eich ymgynghorydd atoch ac esbonio pam rydych chi'n teimlo nad oedd y cyngor yn addas.

Am gymorth gam wrth gam, gweler ein canllaw Sut i hawlio iawndal am broblem bensiwn neu gyngor gwael.