Nid oes unrhyw ffordd hawdd o ddisgrifio beth yw busnes marchnata aml-lefel (MLM). Gall pobl o fewn MLMs ei alw'n gwerthu uniongyrchol neu farchnata rhwydwaith. Fel arfer, bydd MLM yn sefydliad mawr sy'n cynnwys cannoedd o unigolion sy'n gwerthu nwyddau a gwasanaethau fel cynhyrchion harddwch, canhwyllau, cynhyrchion glanhau a llyfrau o gartref.  

Gellir adnabod MLM yn hawdd gan dri pheth: 

• Bydd rhaid i chi brynu pecyn cychwyn i ymuno â’r MLM a dod yn werthwr. Bydd y pecyn yn cynnwys rhai o’r cynhyrchion y byddwch yn eu gwerthu, catalogau y gallwch eu defnyddio i ddangos cynhyrchion i gwsmeriaid posibl, a gall gynnwys cost gwefan bersonol.  
• Byddwch chi'n gwneud arian trwy gael pobl eraill i gofrestru i fod yn werthwyr a phrynu pecyn cychwynnol. Gelwir y rhain yn bobl rydych wedi’u recriwtio yn y gadwyn. 
• Byddwch hefyd yn ennill comisiwn o werthiannau. Fel arfer byddwch hefyd yn ennill rhywfaint o arian os bydd y bobl rydych wedi’u recriwtio yn y gadwyn yn perfformio’n dda. 

Yn aml bydd gwerthwyr MLM yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol fel Facebook i gysylltu â darpar gwsmeriaid. Neu, efallai y byddant yn cynnal 'partïon' naill ai ar-lein gan ddefnyddio Facebook neu Instagram Live, neu mewn bywyd go iawn lle y nod yw arddangos a gwerthu eu cynnyrch.

Gallai fod yn demtasiwn ymuno ag MLM, efallai i ennill rhywfaint o incwm ar yr ochr. Neu efallai y byddech yn ei weld fel cam tuag at ddechrau eich busnes eich hun. 

Fodd bynnag, mae gwneud arian o MLM mewn gwirionedd yn anodd. Dylech ystyried: 

• Faint mae'n ei gostio i ymuno â'r MLM (gallai hyn olygu prynu pecyn cychwyn drud neu brynu stoc ymlaen llaw) 
• Faint sydd angen i chi ei werthu i adennill cost eich pecyn cychwyn 
• Faint y mae angen i chi ei werthu bob mis i ddechrau ennill comisiwn 
• Faint o amser y mae angen i chi ei dreulio’n gweithio i ennill y comisiwn hwnnw. A yw eich cyfradd fesul awr hyd yn oed yn agos at yr isafswm cyflog? 
• Os oes isafswm mae angen i chi werthu bob mis i barhau i fod yn gynrychiolydd o'r MLM 
• Faint mae’r cynhyrchion yn ei gostio i gwsmeriaid eu prynu. Pe baech yn ddarpar gwsmer, a fyddech yn meddwl eu bod yn werth da am arian? Neu a fyddech yn chwilio am ddewisiadau eraill sy’n cynnig gwell gwerth? 
• Faint o bobl sydd eisoes yn gynrychiolwyr o'r un MLM yn eich ardal chi? Efallai y bydd yn anodd gwerthu'r cynhyrchion yn eich ardal os oes gennych ormod o gystadleuaeth. 
• A oes rhaid i chi recriwtio pobl i'r cwmni i wneud mwy o arian? 

Ydych chi'n fodlon poeni ffrindiau a theulu'n gyson i'w hannog i brynu eich cynhyrchion neu ymuno â'ch MLM? A fydd yn rhaid i chi wneud honiadau beiddgar nad ydynt wedi'u profi'n wyddonol?

Cyn ymuno, dylech fod yn realistig ynglŷn â faint o arian y gallwch ei wneud a faint o amser y bydd yn rhaid i chi ei dreulio yn gwneud yr arian hwnnw.  

Gallai fod yn ddefnyddiol siarad â rhywun rydych yn ei adnabod sydd wedi bod yn aelod o MLM o’r blaen. Neu efallai y gallech ymuno â grŵp cymorth ar Facebook ar gyfer cyn-aelodau MLM.  

Gallech ofyn y cwestiynau hyn i'ch recriwtiwr MLM hefyd, ond cofiwch y byddant yn elwa os byddant yn llwyddo i'ch cofrestru i'r MLM, felly efallai na fyddwch chi'n cael atebion hollol dryloyw.   

Byddwch yn ofalus o unrhyw MLM sy'n gwneud honiadau afrealistig y gallwch ‘gyfoethogi’n gyflym'. Os yw rhywbeth yn swnio'n rhy dda i fod yn wir, mae'n debyg ei fod. 

Dylech hefyd ystyried yr effaith y bydd yn ei chael ar eich perthynas â ffrindiau a theulu, yn enwedig os byddant yn ffurfio'r rhan fwyaf o'ch sylfaen cwsmeriaid. 

Mae cynlluniau pyramid yn anghyfreithlon. Ni fydd cynllun pyramid yn gwerthu cynnyrch neu wasanaeth. Yn hytrach, yr unig ffordd i wneud arian yw recriwtio pobl eraill i'r cynllun. Mae'n golygu y bydd y rhan fwyaf o bobl sy'n ymuno â chynllun pyramid yn colli arian. Dim ond ychydig o bobl ar frig y 'pyramid' fydd yn gwneud arian. 

Efallai bod gan MLM strwythur pyramid tebyg, fodd bynnag, bydd MLM cyfreithlon yn gwerthu cynnyrch gwirioneddol a dylai fod yn bosibl gwneud rhywfaint o arian (er y gallai’r enillion fod yn fach) heb orfod recriwtio eraill i'r MLM. Fodd bynnag, mewn llawer o MLMs mae'n llawer mwy proffidiol recriwtio eraill nag ydyw i ennill comisiwn o werthiannau. 

Os yw ffrind neu aelod o'r teulu yn gofyn i chi brynu eu cynhyrchion MLM, mae'n debyg y bydd yn anodd gwrthod. Hyd yn oed os ydych chi'n meddwl bod y cynhyrchion yn rhy ddrud, wedi'u gwneud yn wael, neu nad ydyn nhw'n rhywbeth y byddech chi'n ei brynu fel arfer, mae'n demtasiwn i barhau i brynu rhywbeth i'w cefnogi yn yr hyn maen nhw'n credu sy'n fenter fusnes gyfreithlon. 

Fodd bynnag, y cyfan y byddwch chi'n ei wneud yw rhoi gobaith ffug iddynt y gallant fod yn un o'r straeon llwyddiant busnes MLM prin. 

Yn hytrach na phrynu cynhyrchion, byddwch yn gefnogol o'r rhesymau pam mae'ch ffrind wedi penderfynu ymuno â MLM.

Os mai eu cymhelliant yw rhoi hwb i'w hincwm, pwyntiwch nhw i gyfeiriad adnoddau fel ein Cynlluniwr Cyllideb am ddim.  

Anogwch nhw hefyd i eistedd i lawr a chyfrifo faint o arian maen nhw'n ei wneud o werthiannau bob mis, gan gofio didynnu unrhyw dreuliau gan gynnwys costau prynu'r cynhyrchion i'w gwerthu, ac unrhyw dreth y gallai fod yn rhaid iddynt ei dalu ar eu helw. Efallai nad ydynt yn ymwybodol eu bod mewn gwirionedd yn gwneud ychydig iawn o elw, neu os gallent fod yn colli arian. 

Os ydych chi'n meddwl bod eich ffrind neu aelod o'r teulu yn defnyddio MLM er mwyn dianc rhag broblemau dyled, mae cymorth am ddim ar gael.  

Gweler ein canllaw ar sut i flaenoriaethu’ch dyledion i'w helpu i weithio allan pa rai i'w talu yn gyntaf. 

Dewch o hyd i gyngor ar ddyledion cyfrinachol am ddim ar-lein, dros y ffôn neu yn agos at ble rydych chi'n byw gan ddefnyddio ein lleolwr cyngor ar  ddyledion. 

Os mai cynyddu incwm eich cartref yw eich prif reswm dros ymuno â MLM yna ystyriwch ddefnyddio ein Cynlluniwr Cyllideb am ddim a fydd yn eich helpu i gymryd rheolaeth o'ch cyllid, gwneud arbedion a thorri costau. 

Os ydych chi eisiau rhai syniadau ar gyfer ffyrdd cyflym o wneud arian parod yna mae gan MoneySavingExpertYn agor mewn ffenestr newydd rai awgrymiadau hefyd.

Ac mae gan StepChangeYn agor mewn ffenestr newydd rai syniadau gwych ar gyfer arbed arian a chynyddu incwm.