Credyd Cynhwysol os ydych yn hunangyflogedig

Mae Credyd Cynhwysol yn fudd-dal misol y gallwch ei hawlio os ydych ar incwm isel ac angen cymorth ychwanegol gyda chostau byw a thai. Gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol os ydych chi'n hunangyflogedig ond bydd angen i chi ddangos mai hunangyflogaeth yw eich prif waith. Os yw’n ‘swydd ychwanegol’ i swydd â thâl, neu’n rhywbeth rydych ond yn rhoi cynnig arno, mae angen i chi ei ddatgan i’r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP). 

Bydd ein Cyfrifiannell budd-daliadau yn rhoi amcangyfrif cyflym i chi o'r hyn y gallech ei gael. Mae'n werth gwirio hyd yn oed os nad ydych chi'n meddwl eich bod yn gymwys, fel nad ydych chi'n colli allan ar incwm hanfodol rydych chi â hawl iddo.

Os oes rhaid i chi wneud hawliad am Gredyd Cynhwysol, cewch eich gwahodd i gyfweliad porth yn eich Canolfan Byd Gwaith lleol.

Pwrpas y cyfweliad yw penderfynu ai eich gwaith yw eich prif waith. Yr hyn y mae'r Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yn ei alw'n 'hunangyflogaeth â thâl’.

Y cyfweliad porth yw'r brif ffordd y mae'r DWP yn gwirio mai eich hunangyflogaeth yw eich prif swydd, ac mae'r gwaith wedi’i drefnu, yn gynaliadwy ac wedi'i fwriadu i wneud elw.

Er mwyn dangos eich bod yn hunangyflogedig â thâl, rhaid i'r gwaith rydych chi'n ei wneud fod:

• cynaliadwy – mae gwaith rheolaidd nawr ac yn y dyfodol
• wedi’i drefnu - mae hyn yn golygu bod gennych anfonebau neu gyfrifon
• yn debygol o wneud elw

Yn y cyfweliad porth, bydd angen i chi hefyd ddangos tystiolaeth o hyn drwy ddarparu:

• derbynebau
• eich cynllun busnes
• copïau o anfonebau
• cyfrifon masnachu o'r flwyddyn flaenorol
• tystiolaeth eich bod wedi cofrestru’n hunangyflogedig gyda CThEF.

Yn ystod y cyfweliad, efallai y gofynnir i chi am:

• y math o waith rydych chi'n ei wneud

• pa mor rheolaidd rydych chi'n gweithio

• sut rydych chi'n dod o hyd i gwsmeriaid

• incwm a threuliau eich busnes

• p'un a ydych wedi'ch cofrestru’n hunangyflogedig gyda CThEF

• unrhyw gofnodion rydych chi'n eu cadw, fel anfonebau, cyfrifon neu dderbynebau.

Os yw'r DWP yn penderfynu eich bod yn hunangyflogedig â thâl, byddwch fel arfer yn parhau i hawlio Credyd Cynhwysol fel person hunangyflogedig ac yn rhoi gwybod am eich incwm busnes bob mis.

Os byddant yn penderfynu nad ydych chi'n hunangyflogedig â thâl, gallwch barhau i dderbyn Credyd Cynhwysol os ydych chi'n gymwys. Fodd bynnag, efallai y bydd disgwyl i chi chwilio am waith cyflogedig neu gymryd rhan mewn gweithgareddau sy'n gysylltiedig â gwaith wrth barhau â'ch hunangyflogaeth.

Gall Credyd Cynhwysol ymddangos yn anodd os ydych chi'n jyglo busnes ac yn byw ar incwm tynn. Ond mae yna bethau y gallwch chi eu gwneud hyd yn oed cyn i chi wneud cais i wneud yn siŵr bod y broses mor llyfn â phosibl.

Disgwylir i chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol ac adrodd eich incwm misol ar-lein.

Gall y Ganolfan Byd Gwaith ddarparu mynediad i'r rhyngrwyd neu ddweud wrthych am leoedd lleol lle gallwch ddefnyddio'r rhyngrwyd am ddim.

Os na allwch wneud cais ar-lein, bydd cymorth wyneb yn wyneb a ffôn ar gael nes y gallwch gael mynediad i'r rhyngrwyd.

Darganfyddwch ble i gael mynediad at gymorth ar-lein yn eich ardalYn agor mewn ffenestr newydd chi ar GoodThingsFoundation.

Mae'n arfer da cael cyfrif banc ar wahân ar gyfer eich busnes.

Mae hyn yn arbennig o bwysig gyda Chredyd Cynhwysol. Mae hyn oherwydd bod eich taliadau yn cael eu gweithio allan ar gyfer yr aelwyd gyfan yn hytrach nag i chi fel unigolyn.

Os ydych chi'n hunangyflogedig, nid oes angen i chi ddefnyddio cyfrif banc busnes oni bai eich bod eisiau.

Gallai cyfrif personol fod yn opsiwn rhatach.

Gallwch hefyd gael help ar daliadau os ydych chi'n hunangyflogedig gan Gyngor ar Bopeth: Citizens Advice LloegrYn agor mewn ffenestr newydd, Scotland Citizens AdviceYn agor mewn ffenestr newydd, Cyngor ar Bopeth CymruYn agor mewn ffenestr newydd, Advice NI Gogledd IwerddonYn agor mewn ffenestr newydd

Mae’r llawr isafswm incwm yn lefel dybiedig o enillion a ddefnyddir i gyfrifo’ch Credyd Cynhwysol pan fydd eich enillion gwirioneddol yn disgyn yn is na hynny. Mae rhai pobl wedi'u heithrio o'r llawr isafswm incwm (e.e. gofalwyr maeth a rhai pobl anabl) ac nid yw'n berthnasol am 12 mis i unrhyw un sy'n dechrau busnes newydd wrth hawlio credyd cynhwysol. I gael dealltwriaeth fanylach o sut mae'r llawr isafswm incwm yn gweithioYn agor mewn ffenestr newydd, ewch i Turn2Us. I gael trosolwg o sut mae Credyd Cynhwysol yn gweithio tra byddwch yn hunangyflogedigYn agor mewn ffenestr newydd, ewch i GOV.UK.

Os hoffech gael rhagor o fanylion – gan gynnwys sut i wneud cais a chael eich dogfennaeth yn barod, ewch i Ganllaw Cyflym Credyd Cynhwysol a HunangyflogaethYn agor mewn ffenestr newydd GOV.UK.

Os ydych chi yng Ngogledd Iwerddon, gallwch chi lawrlwytho canllawYn agor mewn ffenestr newydd ar nidirect.

Rhaid i chi adrodd eich enillion i'r DWP bob mis i barhau i gael Credyd Cynhwysol.

Os na fyddwch yn cyflenwi'r ffigurau hyn rhwng 7 diwrnod cyn a 14 diwrnod ar ôl eich dyddiad asesu bob mis, bydd eich taliad Credyd Cynhwysol yn cael ei oedi.

Bydd angen i chi wneud hyn ar-lein trwy fewnbynnu eich derbynebau gwirioneddol minws:

• Treth Incwm
• treuliau a ganiateir
• Yswiriant Gwladol (Dosbarth 2 a Dosbarth 4)
• unrhyw gyfraniadau pensiwn sy'n gymwys i gael rhyddhad treth.

Os yw eich treuliau ar gyfer cyfnod asesu misol penodol yn anarferol o uchel, ni allwch eu gwrthbwyso yn erbyn eich incwm mewn cyfnodau asesu misol yn y dyfodol.

Mae hyn yn berthnasol hyd yn oed os yw'ch taliadau treuliau ar gyfer y mis yn uwch na'ch derbynebau.

Pan fyddwch chi'n rhoi gwybod am eich enillion hunangyflogedig ar gyfer Credyd Cynhwysol, gallwch fel arfer didynnu treuliau busnes a ganiateir cyn i'ch incwm gael ei weithio allan.

Mae costau busnes yn gostau ar gyfer rhedeg eich busnes. Fel arfer, ni ellir didynnu gwariant personol. Mae treuliau busnes cyffredin yn cynnwys:

• stoc a deunyddiau

• costau swyddfa

• yswiriant busnes

• costau ffôn a rhyngrwyd busnes

• hysbysebu a marchnata

• costau cerbydau neu filltiroedd busnes

• atgyweirio a chynnal a chadw offer

• rhent ar gyfer adeiladau busnes.

Fel arfer, ni allwch hawlio am gostau byw personol neu wariant nad yw'n gysylltiedig yn uniongyrchol â'ch busnes.

I gefnogi eich ffigyrau, cadwch gofnodion fel:

• anfonebau

• derbynebau
• cyfriflenni banc

• logiau milltiroedd

• cofnodion cyfrifyddu.

Mae cadw cofnodion da yn ei gwneud hi'n haws rhoi gwybod am eich incwm yn gywir os yw'r DWP yn gofyn am dystiolaeth.

A yw'r rhan fwyaf o'ch gwaith yn llai eu nifer, ond mwy eu maint – lle rydych chi'n cael eich talu mewn cyfandaliad ar ôl ei gyflwyno neu ei gwblhau? Yna gofynnwch i'ch cwsmeriaid a fyddant yn caniatáu i chi bilio yn rheolaidd, yn ddelfrydol yn fisol.

Os ydyn nhw'n cytuno, bydd hyn yn helpu i lyfnhau eich incwm o fis i fis.

Edrychwch ar eich treuliau busnes a gweld a allwch newid o daliadau blynyddol i daliadau misol lle bo hynny'n bosibl.

Ar gyfer rhai treuliau, fel premiymau yswiriant, efallai y bydd angen i chi siopa o gwmpas am ddarparwr nad yw'n codi mwy am daliadau misol.

Os ydych yn cael trafferth gyda dyled busnes neu gartref, mae'r Llinell Ddyled Busnes yn cynnig gwasanaeth cynghori ar ddyledion am ddim i bobl hunangyflogedig a busnesau bach yng Nghymru, Lloegr a'r Alban.