Rheoli treth gyda sawl ffrwd incwm

Mae’n fwy cyffredin nag erioed i ennill arian o fwy nag un ffynhonnell – boed hynny drwy waith ar yr ochr, gwaith llawrydd neu gyfuniad o wahanol fathau o waith. Ond cyn gynted ag y daw’ch incwm o wahanol ffynonellau, gall ochr y treth deimlo’n gymhleth. Y newyddion da? Unwaith y byddwch yn gwybod y pethau sylfaenol, mae'n llawer haws ei reoli.

Yn yr erthygl hon, rydym yn egluro sut mae treth yn gweithio pan fydd gennych sawl ffrwd incwm a beth sydd angen i chi ei wneud i gadw popeth yn esmwyth.

Os ydych chi'n ennill arian o fwy nag un ffynhonnell incwm, hyd yn oed os yw'n symiau bach, gall CThEF ystyried pob un fel incwm trethadwy ar wahân. Gallai hyn gynnwys pethau fel:

• ymgynghori neu weithio’n llawrydd ochr yn ochr â’ch prif swydd.

• gwerthu cynhyrchion neu wasanaethau ar-lein.

• rhentu ystafell neu eiddo.

• gyrru neu gyflenwi nwyddau trwy ap.

• creu cynnwys, ennill taliadau bach, breindaliadau, neu incwm o greu cynnwys.

• rhedeg busnes bach ar yr ochr.

Yn y bôn, os yw'n dod ag arian i mewn, ac nad yw'n cael ei drethu'n llawn trwy PAYE, bydd CThEF eisiau gwybod amdano.

A oes angen i chi gofrestru ar gyfer Hunanasesiad? Bydd angen i chi gofrestru os:

• rydych chi'n ennill mwy na £1,000 o hunangyflogaeth neu waith ar yr ochr mewn blwyddyn dreth
• rydych chi eisoes yn cwblhau ffurflen Hunanasesiad ac yn awr mae gennych incwm ychwanegol i'w ychwanegu
• rydych chi'n gyfarwyddwr cwmni neu'n dod o dan feini prawf eraill CThEF. 

Os ydych chi'n gyflogedig ac yn talu treth trwy PAYE, dim ond eich prif swydd y mae hyn yn cwmpasu. Rhaid rhoi gwybod am unrhyw incwm ychwanegol dros y lwfans ar wahân.

Mae cofrestru yn syml, ond mae amseru yn bwysig. Mae angen i chi gofrestru erbyn 5 Hydref ar ôl diwedd y flwyddyn dreth pan ddechreuoch ennill incwm ychwanegol am y tro cyntaf.

Dyma sut i'w wneud:

1. Creu cyfrif Porth y Llywodraeth Os nad oes gennych un eisoes, bydd CThEF yn eich arwain drwy sefydlu hwn.
2. Cofrestru ar gyfer Hunanasesiad
   • Bydd CThEF yn gofyn pa fath o incwm rydych chi'n rhoi gwybod amdano — er enghraifft, incwm hunangyflogedig, incwm eiddo neu enillion trethadwy eraill.
3. Arhoswch am eich Cyfeirnod Unigryw y Trethdalwr (UTR)
   • Bydd CThEF yn anfon rhif UTR 10 digid atoch. Bydd angen hyn arnoch bob tro y byddwch chi'n ffeilio ffurflen.
4. Actifadu eich cyfrif.
   • Byddwch yn derbyn cod actifadu i gwblhau'r gosodiad.

Ar ôl cofrestru, bydd angen i chi ffeilio ffurflen dreth Hunanasesiad bob blwyddyn.

Wrth gwblhau eich ffurflen dreth, bydd angen i chi gynnwys yr holl incwm trethadwy. Gall hyn gynnwys:

• elw o weithio'n llawrydd neu gigs.

• incwm gwerthu ar-lein rheolaidd. 

• incwm rhent.

• incwm nad yw'n cael ei drethu'n llawn trwy PAYE.

• breindaliadau, enillion creu cynnwys neu, taliadau bach.

Bydd CThEF yn cyfrifo faint o dreth ac Yswiriant Gwladol sy’n ddyledus gennych.

Mae gan lawer o bobl fwy nag un gwaith ar yr ochr neu weithgaredd hunangyflogedig — er enghraifft, efallai y byddwch chi'n gwneud gwaith dylunio graffeg llawrydd yn ystod yr wythnos ac yn rhedeg siop ar-lein fach ar yr ochr. Mae hynny'n hollol normal, ac mae CThEF yn gweld hyn drwy'r amser.

Mae sut mae CThEF yn trin eich gwaith yn dibynnu ar ba mor debyg yw'r gweithgareddau:

• efallai y byddent yn cyfrif popeth fel un busnes os yw’r gwaith yn debyg iawn
• neu gallant eu trin fel masnachau ar wahân os yw'r gweithgareddau'n amlwg yn wahanol.

Os yw CThEF yn eu hystyried fel rhai ar wahân, fel arfer bydd angen i chi gadw cofnodion unigol ar gyfer pob un - pethau fel incwm, treuliau a derbynebau. Ond peidiwch â phoeni, o ran treth, yr hyn sydd o ddiddordeb mawr i CThEF yw eich elw cyffredinol ar draws eich holl fasnachau ar ôl tynnu treuliau caniataol.

Mae cofnodion cywir yn gwneud llenwi’ch ffurflen dreth yn haws ac yn lleihau’r risg o gamgymeriadau. Mae’n syniad da i gadw:

• logiau ar wahân ar gyfer pob ffynhonnell incwm
• anfonebau, derbynebau a chontractau
• cyfriflenni banc sy’n dangos trafodion sy’n gysylltiedig â busnes
• logiau milltiroedd os ydych chi'n defnyddio'ch cerbyd ar gyfer gwaith
• sgrinluniau neu ddatganiadau o lwyfannau gwerthu ar-lein.

Mae llawer o bobl yn ei ystyried yn ddefnyddiol i ddefnyddio cyfrif banc pwrpasol neu ap cyfrifo syml i gadw golwg ar bopeth.

Byddwch yn talu treth ac, mewn llawer o achosion, Yswiriant Gwladol yn seiliedig ar gyfanswm eich elw ar draws pob ffrwd incwm.

Efallai y byddwch yn gallu defnyddio:

• y Lwfans Masnachu (£1,000)
• y Lwfans Eiddo (£1,000).

Gall y rhain leihau faint o incwm y mae angen i chi dalu treth arno.

• Rhowch arian i’r ochor yn rheolaidd fel eich bod chi'n barod ar gyfer eich bil treth.
• Defnyddiwch feddalwedd cyfrifyddu i olrhain incwm a threuliau.
• Cadwch dderbynebau a chofnodion trwy gydol y flwyddyn.
• Gwiriwch ddyddiadau cau fel nad ydych chi'n colli taliadau neu ddyddiadau ffeilio. 
• Siaradwch â chyfrifydd os oes gennych ffynonellau incwm mwy cymhleth.

Os nad ydych chi'n siŵr am yr hyn y mae angen i chi ei ddatgan, p'un a yw'ch incwm yn cyfrif fel masnach, neu sut i hawlio treuliau, gall cael cymorth gan weithiwr proffesiynol treth roi hyder i chi fod popeth yn gywir.

• anghofio datgan incwm ychwanegol.
• cymryd yn ganiataol bod PAYE yn cwmpasu popeth
• heb gofnodi cofnodion incwm cywir nac arbed derbynebau
• methu'r dyddiad cau ar gyfer cofrestru ar gyfer yr Hunanasesiad
• aros tan y funud olaf i ffeilio ffurflen dreth.

• CThEF: Canllawiau Hunanasesiad a ffurflenni treth
• ymgynghorwyr treth proffesiynol drwy'r Institute of Taxation neu'r Association of Taxation Technicians. 

Darganfyddwch fwy am Hunanasesiad yn ein canllaw.