Os yw eich ystâd werth dros £325,000 ac nad yw wedi'i gadael i'ch priod neu bartner sifil, efallai y bydd angen talu Treth Etifeddiant cyn y gellir ei throsglwyddo.

Mae eich ystâd fel arfer yn cynnwys arian, eiddo a meddiannau eraill fel car a dodrefn - minws unrhyw ddyledion.

Mae yna hefyd lwfansau eraill a all olygu y gellir trosglwyddo ystâd gwerth hyd at £1 miliwn heb dalu Treth Etifeddiant. 

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw i Dreth Etifeddiant yn y DU.

Os ydych chi'n poeni y bydd eich ystâd yn destun Treth Etifeddiant ar ôl i chi farw, gallech ystyried lleihau ei gwerth drwy rhoi rhan o’ch asedau i eraill tra byddwch yn dal yn fyw.

Bob blwyddyn dreth (6 Ebrill i 5 Ebrill), caniateir i chi drosglwyddo:

• symiau diderfyn i'ch priod neu bartner sifil os ydynt yn byw yn y DU

• symiau diderfyn i elusen gofrestredig – os byddwch yn gadael o leiaf 10% o'ch ystâd i elusen pan fyddwch yn marw, gallai'r gyfradd Treth Etifeddiant ostwng o 40% i 36%

• hyd at £3,000 i bobl eraill, neu hyd at £6,000 os na wnaethoch ddefnyddio lwfans y flwyddyn flaenorol.

Mae yna lwfansau ar wahân hefyd nad ydynt yn defnyddio'ch terfyn blynyddol cyffredinol o £3,000:

• lwfans rhodd fach – mae hyn yn caniatáu i chi roi hyd at £250 y pen, cyn belled nad oes lwfans arall wedi'i ddefnyddio ar eu cyfer. 

• rhoddion ar gyfer priodas neu bartneriaeth sifil – mae hyn yn eich galluogi i drosglwyddo (ar neu ychydig cyn dyddiad y briodas) hyd at: 
  • £5,000 i'ch plentyn
  • £2,500 i'ch ŵyr neu'ch gor-ŵyr
  • £1,000 i unrhyw un arall

• rhoddion rheolaidd o'ch incwm – mae hyn yn caniatáu i chi roi symiau diderfyn i rywun cyhyd ag y gallwch ddangos bod:
  • yr arian yn dod o’ch incwm misol rheolaidd.
  • yr ydych yn gallu fforddio’r rhodd ar ôl talu’ch costau byw.

Darganfyddwch fwy am Dreth Etifeddiant a rhoddionYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK.

Os byddwch yn trosglwyddo mwy na’ch lwfans blynyddol, bydd y symiau hyn yn dal i gael eu hychwanegu at eich ystâd os byddwch yn marw o fewn saith mlynedd i’w gwneud. 

Mae hyn yn golygu y bydd y rhoddion hynny’n dal i gyfrif wrth gyfrifo a oes angen talu Treth Etifeddiant.

Bydd unrhyw roddion y mae angen eu hychwanegu at eich ystâd yn defnyddio unrhyw lwfans di-dreth y mae gennych hawl iddo yn gyntaf. 

Er enghraifft, os mai dim ond y lwfans di‑dreth safonol o £325,000 ar gyfer Treth Etifeddiant rydych yn gymwys amdano ac mae cyfanswm eich holl rhoddion dros y saith mlynedd diwethaf yn:

• llai na £325,000, bydd y rhoddion hynny’n lleihau’r lwfans di‑dreth sydd ar gael ar gyfer yr asedau eraill rydych yn eu trosglwyddo – felly efallai y bydd eich buddiolwyr yn talu mwy o dreth ac yn derbyn llai
• mwy na £325,000, ni fyddai unrhyw lwfans di‑dreth ar gael ar gyfer gweddill eich ystâd.  

Mae yna rai rhoddion, fel rhoddion mawr i ymddiriedolaethau, a allai olygu bod yn rhaid i chi dalu Treth Etifeddiant pan fyddwch chi'n gwneud y rhodd.

Os oes angen talu Treth Etifeddiant ar rodd rydych chi wedi'i rhoi, fel arfer mae angen i'r person a'i derbyniodd dalu'r dreth. Efallai yr hoffech chi ddweud wrth y person sy'n derbyn yr arian y gallai fod treth i'w thalu yn y dyfodol, fel y gallant roi rhywfaint i’r ochr os bydd hynny’n bosibl.

Mae'r gyfradd y bydd angen iddynt ei dalu yn dibynnu ar yr amser rhwng y rhodd a'ch marwolaeth. Gelwir hyn yn rhyddhad taprog.

Gallai rhoi rhywfaint o'ch ystâd i ffwrdd helpu i leihau Treth Etifeddiant, ond nid yw byth yn benderfyniad i'w ruthro i mewn iddo. 

Mae yna anfanteision posibl i'w hystyried, gan gynnwys:

• a fyddwch chi'n cadw digon o arian i fyw arno, yn enwedig os ydych chi'n byw yn hirach na'r disgwyl
• gallai rhoi arian i ffwrdd achosi problemau teuluol, gan gynnwys os na allwch fforddio rhoi'r un peth i bawb. 
• y rhodd ariannol yn cael ei ddefnyddio mewn ffordd nad ydych chi'n cytuno ag ef – neu'n cael ei cholli os yw'r person yn ysgaru neu'n mynd yn fethdalwr
• os ydych chi eisiau gwneud cais am gyllid ar gyfer gofal hirdymor, gall cynghorau barhau i gyfrif rhoddion wrth benderfynu a ydych chi'n gymwys
• gallai costau gofal yn ddiweddarach mewn bywyd leihau eich ystâd beth bynnag.

Cofiwch y gall rheolau treth, eich sefyllfa bersonol a'r gwerth eich ystâd newid dros amser.  

Gall ymgynghorydd ariannol rheoleiddiedig roi cyngor personol i chi ar Dreth Etifeddiant, gan gynnwys:

• esbonio'r rheolau sy'n berthnasol i chi
• gwneud yn siŵr eich bod yn defnyddio'r holl lwfansau treth sydd ar gael
• argymell ffyrdd o leihau treth ar eich ystâd ar ôl i chi farw.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Sut i ddewis ymgynghorydd ariannol.

Er mwyn helpu i sefydlu ymddiriedolaeth, gallwch ddod o hyd i gyfreithiwr:

• yng Nghymru a Lloegr ar The Law SocietyYn agor mewn ffenestr newydd
• yn yr Alban ar The Law Society of ScotlandYn agor mewn ffenestr newydd
• yng Ngogledd Iwerddon ar Law Society of Northern IrelandYn agor mewn ffenestr newydd