Mae gwe-rwydo a sms-rwydo yn sgamiau lle mae twyllwyr yn anfon negeseuon gan esgus eu bod o sefydliad cyfreithlon, fel eich banc, CThEF, PayPal, Apple neu Amazon.

Fel arfer, mae gwe-rwydo yn digwydd trwy e-bost, tra bod sms-rwydo yn digwydd trwy neges destun, ond mae'r ddau yn gweithio mewn ffyrdd tebyg. Yn aml, mae negeseuon yn creu brys, er enghraifft, honni bod eich cyfrif wedi'i gloi neu fod gweithgaredd amheus wedi digwydd, ac yn eich annog i glicio ar ddolen, agor atodiad, neu gysylltu â'r anfonwr yn uniongyrchol. Gall y dolenni hyn arwain at wefannau ffug sydd wedi'u cynllunio i ddwyn eich gwybodaeth bersonol neu ariannol, a gall atodiadau gynnwys firysau cyfrifiadurol.

Fel arfer, mae dolenni'n mynd â chi at wefan ffug sydd wedi'i chynllunio i ddwyn eich gwybodaeth bersonol neu ariannol. Mae rhai sgamiau hefyd yn defnyddio atodiadau, fel ffurflenni neu gwponau, a all gynnwys firysau cyfrifiadurol.

Os byddwch chi'n derbyn e-bost neu neges destun amheus, peidiwch â chlicio ar ddolenni nac agor atodiadau. Ewch bob amser yn uniongyrchol i wefan swyddogol y sefydliad neu defnyddiwch y rhif ffôn ar eich cerdyn debyd neu gredyd i wirio a yw'r neges yn ddilys.

Os byddwch chi'n derbyn e-bost neu neges destun amheus, peidiwch â chlicio ar ddolenni nac agor atodiadau. Ewch yn uniongyrchol i wefan swyddogol y sefydliad bob amser neu defnyddiwch y rhif ffôn ar eich cerdyn debyd neu gredyd i wirio a yw'r neges yn ddilys.

Os ydych chi wedi rhannu manylion banc, cysylltwch â'ch banc ar unwaith. Newidiwch unrhyw gyfrineiriau yr effeithir arnynt a rhowch wybod am y sgam i Report Fraud. Gallwch hefyd gael cymorth gan Gymorth i Ddioddefwyr. 

Os ydych chi'n siŵr bod yr alwad yn dwyllodrus, rhowch y ffôn i lawr.

Os nad ydych chi'n siŵr, rhowch y ffôn i lawr a ffoniwch eich banc/cymdeithas adeiladu ar y rhif ar eich cerdyn debyd neu gredyd.

Er mwyn osgoi herwgipio llinell, arhoswch ychydig funudau cyn ffonio'n ôl neu defnyddiwch ffôn gwahanol.

Dwyn hunaniaeth yw pan fydd eich manylion personol yn cael eu dwyn a'u defnyddio ar gyfer gweithgaredd troseddol. Gall twyll hunaniaeth ddigwydd pan fydd y manylion hynny sydd wedi'u dwyn wedyn yn cael eu defnyddio i gymryd credyd, cael mynediad at gyfrifon, neu gyflawni mathau eraill o dwyll yn eich enw.

Os yw eich hunaniaeth wedi cael ei dwyn, mae'n bwysig gweithredu'n gyflym i gyfyngu ar niwed pellach a chael y gefnogaeth gywir.

Gallwch ddarganfod sut i roi gwybod am ddwyn hunaniaeth, beth y gallai eich banc ei wneud i'ch helpu i adennill arian, a pha gymorth sydd ar gael os ydych chi wedi cael eich gadael mewn trafferthion ariannol ar wefan Report Fraud.

Am ganllawiau manylach ar dwyll hunaniaeth a dwyn hunaniaethYn agor mewn ffenestr newydd, gweler canllaw pwrpasol Report Fraud.

Os ydych chi'n poeni am dwyll hunaniaeth, ystyriwch gofrestriad amddiffynnolYn agor mewn ffenestr newydd. Gellir ychwanegu marciwr CIFAS at eich ffeil gredyd i rybuddio benthycwyr bod eich hunaniaeth wedi'i pheryglu.

Gall sgamiau buddsoddi gymryd sawl ffurf. Efallai y byddwch chi'n eu gweld yn cael eu hyrwyddo ar gyfryngau cymdeithasol gan ddefnyddio ardystiadau enwogion ffug, trwy gyfrifon pobl rydych chi'n eu hadnabod sydd wedi'u hacio, neu drwy e-byst, galwadau ffôn neu hyd yn oed rhywun yn dod at eich drws.

Fel arfer, yr un nod sydd - eich perswadio i roi arian ar gyfer buddsoddiad nad yw'n bodoli, neu nad yw’r hyn y mae'n honni ei fod.

Arwydd rhybudd cyffredin yw cysylltu â chi’n annisgwyl ynglŷn â chyfle buddsoddi; ni fydd cwmnïau cyfreithlon yn cysylltu â chi ar hap.

I'ch helpu i wirio a yw cyfle buddsoddi neu bensiwn yn sgam, gweler ein canllaw ar Sut i adnabod twyll pensiwn neu ganllawiau'r FCA ar sut i amddiffyn eich hun rhag sgamiauYn agor mewn ffenestr newyddOpens in a new window

Rhoi gwybod am sgamiau i'r FCAYn agor mewn ffenestr newydd neu Police ScotlandYn agor mewn ffenestr newydd, hyd yn oed os nad ydych wedi colli arian.

Neu, os ydych wedi colli arian i fuddsoddiad lle’r amheuir mai twyll ydyw, cysylltwch â’ch banc ac yna rhowch wybod i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd neu Ffoniwch Report Fraud ar 0300 123 2040.

Ffordd gynyddol arall y mae pobl yn cael eu twyllo yw trwy cryptoarian.

Arian digidol yw cryptoarian. Nid yw’n bodoli mewn ffurf faterol – felly nid oes ceiniogau neu nodiadau. Mae pob cryptoarian yn cael eu trosglwyddo, storio neu gyfnewid yn electronig.

Gweler ein blog Sut i adnabod sgamiau cryptoarian a Bitcoin.

Gall sgamiau swyddi gymryd sawl ffurf, o rolau ffug o bell neu ‘weithio o gartref’ i gynigion o swyddi dramor sy’n gofyn i chi dalu ffioedd am fisas, hyfforddiant neu lety. Mae rhai sgamiau yn addo arian cyflym neu hawdd ond fe'u cynlluniwyd i gymryd eich manylion personol neu daliadau.

Gall sgamwyr gysylltu â chi yn annisgwyl a rhoi pwysau arnoch i weithredu'n gyflym, gan ddefnyddio apiau negeseuon fel WhatsApp neu Telegram yn aml yn lle sianeli recriwtio ffurfiol.

• Mae'n rhaid i chi dalu i weithio: ni fydd cyflogwyr cyfreithlon yn gofyn i chi dalu am wiriadau diogelwch, hyfforddiant, offer nac i 'ddatgloi' tasgau nac enillion.
• Mae’r cyfathrebu'n amhroffesiynol: mae cyfweliadau neu gynigion swyddi yn digwydd yn gyfan gwbl dros WhatsApp, Telegram neu neges destun, yn hytrach na galwad fideo ffurfiol, cyfeiriad e-bost neu broses yn y swyddfa.
• Ceisiadau i symud arian (mulod arian): os yw swydd yn gofyn i chi dderbyn arian i'ch cyfrif banc personol a'i drosglwyddo i rywle arall, stopiwch ar unwaith. Mae hyn yn gwyngalchu arian a gallai eich gadael yn wynebu cyhuddiadau troseddol.
• Nid yw manylion y cwmni'n cyfateb: gall y rôl ddefnyddio gwefannau ffug, brandio wedi'i gopïo, neu dystiolaethau na ellir eu gwirio. Efallai y byddwch yn cael trafferth dod o hyd i rif ffôn neu gyfeiriad cwmni dilys.
• Gofynnir am fanylion personol yn gynnar: gall sgamwyr ofyn am gopïau o'ch pasbort, trwydded yrru neu fanylion banc cyn i chi gael cyfweliad priodol.

Peidiwch â thalu unrhyw ffioedd na rhannu manylion personol nac ariannol. Gwiriwch y cwmni'n annibynnol drwy ddod o hyd i'w wefan swyddogol eich hun a chysylltu â nhw gan ddefnyddio manylion cyswllt a restrir yn gyhoeddus i gadarnhau a ydyn nhw'n cyflogi.

Os cysylltir â chi ynglŷn â swydd sy'n teimlo'n amheus, anwybyddwch hi a pheidiwch ag ymgysylltu ymhellach. 

Gall sgamwyr dargedu pobl sy'n cael mynediad at symiau mawr o'u cronfeydd pensiwn.

Yn aml, mae sgamiau pensiwn yn dilyn patrymau tebyg i sgamiau buddsoddi, ond gallant gael canlyniadau arbennig o ddifrifol i gynilion ymddeol. 

Bydd rhai twyllwyr yn cysylltu â chi ar wefan rhamant gan ddefnyddio proffil ffug. Byddant yn agored am fyw dramor a byddant yn anfon e-bost atoch, gan ddod i'ch adnabod dros amser a dod yn gariadus a rhamantus.

Pan fyddwch chi wedi’ch clymu’n rhamantus, byddant yn dechrau gofyn am arian ar gyfer perthynas sâl neu am docyn awyren i ddod i ymweld. Byddant yn cymryd eich arian ond ni fyddant byth yn ymddangos. Dysgwch fwy am sut i atal ac osgoi sgamiau cariad ar-lein. 

Mae rhai sgamwyr bellach yn esgus bod yn Ofgem, gan gynnig arbed arian i chi neu eich helpu i newid i ddarparwr ynni arall.

Darganfyddwch beth i'w wneud os ydych chi'n poeni am eich biliau ynni.

Gallant wneud hyn trwy gysylltu â chi trwy neges destun, e-bost neu ffordd arall, gan ofyn am fanylion personol fel eich manylion banc. Sgamiau yw'r rhain, gan na fyddai Ofgem byth yn cysylltu â chi fel hyn nac yn gofyn am wybodaeth bersonol.

Twyll Taliad Gwthio a awdurdodwyd (APP), a elwir yn aml yn sgamiau trosglwyddiad banc, yw pan fydd sgamwyr yn eich twyllo i anfon arian atynt trwy drosglwyddiad banc. Maent fel arfer yn gwneud hyn trwy esgus bod yn fusnes cyfreithlon, sefydliad dibynadwy, neu hyd yn oed eich banc - weithiau ar ôl rhyng-gipio neu hacio cyfrifon e-bost.

Mae'r math hwn o sgam yn aml yn digwydd pan fyddwch chi'n disgwyl gwneud taliad, fel wrth brynu tŷ, trefnu gwyliau neu dalu am waith adeiladu. Efallai y byddwch yn cael manylion talu newydd a'ch bod dan bwysau i weithredu'n gyflym, a all ei gwneud hi'n anoddach sylwi bod rhywbeth o'i le.

Mae sgam APP cyffredin arall yn cynnwys negeseuon sy'n honni eu bod gan ffrind neu berthynas sydd angen arian ar frys. Gall y negeseuon hyn ymddangos yn argyhoeddiadol, ond fel arfer mae'r cyfrif neu'r rhif ffôn wedi cael ei gymryd drosodd gan sgamwr. 

• Os nad yw galwad yn teimlo'n iawn, rhowch y ffôn i lawr. Dydych chi ddim yn anghwrtais, rydych chi'n bod yn ddiogel.
• Peidiwch byth â rhoi manylion eich cyfrif banc, PIN na manylion eich cerdyn oni bai eich bod yn siŵr gyda phwy rydych chi'n delio.
• Os ydych chi'n poeni am ddiogelwch eich cyfrif, cysylltwch â'ch banc yn uniongyrchol gan ddefnyddio'r rhif ar eich cerdyn neu drwy ffonio 159.
• Os ydych chi eisoes wedi trosglwyddo arian neu wedi rhannu manylion, cysylltwch â'ch banc ar unwaith.

Bydd rhywun sy'n honni ei fod o adran dwyll eich banc, yr heddlu neu gorff rheoleiddio fel yr FCA yn cysylltu â chi, fel arfer dros y ffôn. Byddant yn dweud bod eich cyfrif wedi'i beryglu ac yn rhoi pwysau arnoch i drosglwyddo'ch holl arian o'ch banc i'r hyn a elwir yn 'gyfrif diogel' y maent yn ei reoli.

Yn aml, mae sgamwyr yn creu ymdeimlad o frys ac efallai y byddant yn swnio'n argyhoeddiadol, ond ni fydd eich banc, yr heddlu a rheoleiddwyr byth yn gofyn i chi symud arian i gyfrif 'diogel'.

• Os nad yw galwad yn teimlo'n iawn, rhowch y ffôn i lawr. Nid ydych chi'n anghwrtais, rydych chi'n ddiogel.
• Peidiwch byth â rhoi manylion eich cyfrif banc, PIN na manylion eich cerdyn oni bai eich bod chi'n siŵr gyda phwy rydych chi'n delio.
• Os ydych chi'n poeni am ddiogelwch eich cyfrif, cysylltwch â'ch banc yn uniongyrchol gan ddefnyddio'r rhif ar eich cerdyn neu drwy ffonio 159.
• Os ydych chi eisoes wedi trosglwyddo arian neu wedi rhannu manylion, cysylltwch â'ch banc ar unwaith.

Os ydych chi'n chwilio am fenthyciadau ar-lein, efallai y bydd twyllwyr yn cysylltu â chi yn cynnig benthyciad i chi'n uniongyrchol. Mae galwadau, negeseuon testun neu negeseuon ddiwahoddiad am fenthyciadau yn faner goch fawr, anaml y bydd benthycwyr cyfreithlon yn cysylltu â phobl yn annisgwyl.

Gofynnir i chi dalu ffi ymlaen llaw i dderbyn y benthyciad, ond ni fydd yr arian byth yn cael ei anfon atoch. Yn aml, mae sgamwyr yn disgrifio'r ffi hon fel 'blaendal', 'yswiriant' neu 'ffi weinyddol' a gallant honni ei bod yn '100% ad-daladwy'.

Yn aml, maent yn creu brys, er enghraifft, dweud bod y cynnig yn dod i ben heddiw, i roi pwysau arnoch i weithredu'n gyflym heb wirio'r manylion. 

• Gofynnir i chi dalu ffi ymlaen llaw am fenthyciad.
• Cysylltir â chi'n annisgwyl dros y ffôn, neges destun neu neges am gynnig benthyciad.
• Gofynnir i chi dalu ffioedd mewn ffyrdd anarferol, fel defnyddio talebau iTunes, cryptoarian neu wasanaethau trosglwyddo arian.
• Nid yw manylion cyswllt y benthyciwr yn cyfateb i'r rhai a restrir ar Wiriwr Cwmni FCA — mae sgamwyr yn aml yn clonio cwmnïau go iawn ac yn defnyddio rhifau ffôn neu gyfeiriadau e-bost ffug.

Peidiwch byth â thalu ffi ymlaen llaw i gael benthyciad.

Gwiriwch eich bod yn defnyddio darparwr benthyciadau cyfreithlon trwy chwilio'r Gwiriwr Cwmni FCAYn agor mewn ffenestr newydd a defnyddio'r manylion cyswllt a restrir yno — nid y rhai a roddir i chi.

Os ydych chi eisoes wedi talu ffi, peidiwch ag anfon mwy o arian. Cysylltwch â'ch banc ar unwaith a rhowch wybod am y sgam i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd

Mae hyn yn debyg i we-rwydo, ond yn lle anfon e-bost atoch yn uniongyrchol, mae'r sgamwyr yn targedu'r wefan rydych chi'n ymweld â hi.

Rydych chi'n teipio cyfeiriad cywir y wefan, ond yna rydych chi'n cael eich cyfeirio at fersiwn ffug, lle rydych chi'n rhoi eich manylion mewngofnodi a gwybodaeth ddiogel yn anfwriadol.

Gall fod yn anodd gweld sgamiau gwe-gorlannu oherwydd gall y wefan edrych yn ddilys.

Byddwch yn wyliadwrus am:

• Newidiadau cynnil yng nghyfeiriad y wefan (URL), fel llythrennau wedi'u cyfnewid neu eu disodli (er enghraifft, defnyddio 'I' mawr yn lle 'i' bach).
• Anghysondebau dylunio bach, fel delweddau o ansawdd is, ffontiau anarferol, logos anghywir, neu liwiau ychydig yn wahanol.
• Rhybuddion diogelwch porwr, fel negeseuon yn dweud 'Ddim yn ddiogel' neu 'Nid yw eich cysylltiad yn breifat'.

Os nad yw rhywbeth yn edrych yn iawn, peidiwch â rhoi unrhyw fanylion a gadewch y wefan ar unwaith.

Gwiriwch gyfeiriad y wefan yn ofalus bob amser cyn mewngofnodi.

Cadwch eich dyfais, porwr a meddalwedd gwrthfeirws yn gyfredol i leihau'r risg o gael eich ailgyfeirio i wefan ffug.

Os ydych chi'n meddwl eich bod chi wedi ymweld â gwefan sgam neu wedi rhoi eich manylion, newidiwch eich cyfrineiriau ar unwaith a chysylltwch â'ch banc os oedd gwybodaeth ariannol yn gysylltiedig.

Ewch i'r Ganolfan Seiberddiogelwch Genedlaethol i ddarganfod beth i'w wneud os ydych chi'n meddwl eich bod chi wedi ymweld â gwefan sgamYn agor mewn ffenestr newydd

Mae'r sgamiau hyn hefyd yn cael eu hadnabod yn gyffredin fel sgamiau cymorth technegol. Maent yn cynnwys troseddwyr sy'n esgus bod o gwmnïau technoleg adnabyddus fel Apple, Microsoft neu Google.

Efallai y cysylltir â chi’n annisgwyl dros y ffôn, e-bost neu neges naidlen, gyda'r sgamwr yn honni bod problem gyda'ch cyfrifiadur, ffôn neu ddyfais, fel firws, problem diogelwch neu weithgaredd amheus. Yn aml, byddant yn dweud bod angen trwsio'r broblem ar frys.

Mewn rhai achosion, efallai y byddant yn gofyn i chi osod meddalwedd ychwanegol, clicio ar ddolen, neu rannu manylion talu neu fanc i atgyweirio, diweddaru neu 'ddiogelu' eich dyfais. Mae hwn yn sgam. Ni fydd cwmnïau technoleg cyfreithlon yn cysylltu â chi'n annisgwyl i drwsio problemau yn y ffordd hon. 

Os byddwch yn derbyn galwad, neges neu naidlen annisgwyl yn honni bod problem gyda'ch dyfais, peidiwch â dilyn y cyfarwyddiadau na rhannu unrhyw fanylion.

Os ydych chi'n credu y gallai eich dyfais fod wedi'i pheryglu, datgysylltwch hi o'r rhyngrwyd a chau unrhyw negeseuon neu naidlenni amheus.

Rhowch wybod am y sgam i Report Fraud. Os oes angen cymorth technegol arnoch, cysylltwch â gwneuthurwr eich dyfais neu ddarparwr meddalwedd yn uniongyrchol gan ddefnyddio manylion cyswllt rydych chi'n ymddiried ynddynt, nid unrhyw rai a ddarperir yn y neges.

Daw’r rhain ar sawl ffurf, ond yn hytrach na dibynnu ar anhysbysrwydd cyfathrebu ar-lein, yn syml maent yn curo ar eich drws.

Er y gallant fod yn sgamiau buddsoddi a phensiwn, gallant hefyd geisio eich twyllo mewn ffordd fwy ymarferol – fel gwerthu cynnyrch neu wasanaeth i chi.

Enghraifft gyffredinol yw person yn honni ei fod yn adeiladwr sy’n digwydd sylwi ar ddifrod i’ch to pan oedd yn pasio. Mae casglwyr elusennol ffug a gwerthwyr yn enghreifftiau eraill.

Efallai y bydd sgamiwr yn honni ei fod yn dod o asiantaethau’r llywodraeth gan gynnwys y Gwasanaeth Arian a Phensiynau neu HelpwrArian

Nid yw Gwasanaeth Arian a Phensiynau erioed wedi, ac ni fydd byth yn dod i’ch cartref, nac yn cysylltu â chi ar hap dros y ffôn, WhatsApp, e-bost neu neges destun.

Os yw pobl yn honni sy'n honni mai ni ydynt yn galw i’ch cartref, dylech ffonio 101 i adrodd y sgamwyrYn agor mewn ffenestr newydd, neu 999 os ydych yn teimlo’n anniogelYn agor mewn ffenestr newydd.

Byddwch yn amheus hefyd o unrhyw un sy’n cyrraedd yn ddirybudd wrth eich drws. Yn oes gyfathrebu ddigidol, mae’n annhebygol y bydd unrhyw gwmni dilys yn ceisio gweithredu yn y modd hwn.

Mae’n bwysig hefyd peidio â chael eich twyllo dim ond achos bod gan rywun gerdyn adnabod. Mae’n hawdd iawn cynhyrchu cerdyn adnabod ffug ac nid yw’n warant o gyfreithlondeb.

Peidiwch ag ymgysylltu ag unrhyw un sy’n curo ar eich drws yn ddirybudd.

Gallwch hefyd arddangos sticer ‘Dim galwyr diwahoddiad’ ar eich drws. Mae'r rhain ar gael gan eich cyngor lleol neu Safonau Masnach a gallant helpu i atal sgamwyr stepen drws.

A rhowch wybod i'r heddlu am unrhyw un rydych chi'n ei amau ​​o geisio'ch twyllo chi neu'ch cymdogion.

Mae hyn pan fyddwch yn prynu tocynnau ar gyfer cyngerdd neu ddigwyddiad chwaraeon, er enghraifft – ond nid yw’r unigolyn neu’r wefan rydych yn prynu ganddynt yn anfon tocynnau atoch, neu efallai yn anfon rhai ffug..

Mae hyn fwyaf cyffredin ar safleoedd ailwerthu neu gyfnewid tocynnau, sy’n ei gwneud yn anodd iawn i gael ad-daliad .

Er mwyn trechu towtiaid, mae nifer o ddigwyddiadau yn cyhoeddi tocynnau na ellir eu defnyddio gan neb ond y unigolyn a'u prynodd , felly ni fydd tocynnau oddi ar wefannau ailwerthu yn gweithio.

Gall adnabod y sgam hwn fod yn anodd gan efallai na fyddwch yn sylweddoli eich bod wedi cael eich twyllo tan ddiwrnod y digwyddiad.

Un ffordd y gallech ei adnabod yw trwy edrych ar y wefan rydych chi'n prynu ohoni.

Os yw'n un nad ydych erioed wedi clywed amdani, nad oes ganddi fanylion cyswllt cywir, neu dim ond rhif ffôn symudol neu flwch post sydd arni - osgowch hi.

Byddwch yn wyliadwrus o werthwyr sy'n gofyn i chi dalu trwy drosglwyddiad banc, gan fod hyn yn cynnig llai o amddiffyniad os bydd rhywbeth yn mynd o'i le.

Gwiriwch gyfeiriad y wefan yn ofalus am newidiadau cynnil neu gamsillafiadau a allai ddangos ei bod yn dwyllodrus, a chwiliwch am adolygiadau o ffynonellau dibynadwy cyn prynu.

Osgowch brynu tocynnau o gyfryngau cymdeithasol neu wefannau arwerthiant ar-lein lle gallai fod yn anodd olrhain y gwerthwr a chael ad-daliad.

Gwiriwch fod y wefan rydych chi'n prynu ohoni yn aelod oYn agor mewn ffenestr newydd Society of Ticket Agents & Retailers (STAR).

Wrth dalu, gwnewch yn siŵr bod cyfeiriad y wefan yn dechrau gyda ‘https’, nid dim ond ‘http’, gan fod hyn yn golygu bod y wefan yn ddiogel.

Talwch gyda cherdyn credyd (os yw'n fwy na £100), cerdyn debyd neu PayPal, yn hytrach na throsglwyddiad banc, gan fod gennych fwy o amddiffyniad os bydd rhywbeth yn mynd o'i le.

Mae twyll ffi ymlaen llaw yn sgam gyffredin lle mae twyllwyr yn cysylltu â chi trwy e-bost, neges destun neu gyfryngau cymdeithasol, gan honni eich bod taliad mawr, benthyciad, etifeddiaeth neu wobr ariannol yn ddyledus i chi - ond dim ond os ydych chi'n talu ffi ymlaen llaw.

Yn aml, mae negeseuon yn annisgwyl, neu'n dilyn ymgais i feithrin ymddiriedaeth gyda chi. Gall sgamwyr honni bod unigolyn cyfoethog mewn trafferth, bod arian yn cael ei 'rhyddhau', neu y gallant eich helpu i adennill arian a gollwyd mewn sgam flaenorol.

Yn fwy diweddar, gall twyllwyr esgus bod yn gyfreithwyr, swyddogion y llywodraeth neu arbenigwyr adfer, gan honni y gallant adennill arian coll - am ffi. Gallant hefyd ofyn am daliad mewn fformatau anarferol, fel cryptoarian neu gardiau rhodd.

Efallai y gofynnir i chi rannu manylion banc neu dalu ffioedd am fenthyciadau, gwasanaethau neu enillion ariannol nad ydynt byth yn dod i'r amlwg. Yna mae'r sgamwyr yn defnyddio'r wybodaeth neu'r taliad i ddwyn eich arian.

Mae cynlluniau tebyg yn bodoli sy'n cynnwys etifeddiaethau ffug, ewyllysiau a pherthnasau coll ers amser maith.

Os yw cynnig yn swnio'n rhy dda i fod yn wir, mae'n debyg ei fod.

Byddwch yn wyliadwrus o negeseuon annisgwyl sy'n addo symiau mawr o arian, yn enwedig lle gofynnir i chi dalu ffi ymlaen llaw. Gall sillafu gwael, gramadeg wael, neu gyfeiriadau e-bost nad ydynt yn cyfateb i enw'r anfonwr hefyd fod yn arwyddion rhybudd.

Ni fydd sefydliadau cyfreithlon byth yn gofyn i chi dalu ffioedd ymlaen llaw i ryddhau arian, adennill arian, neu sicrhau benthyciad. 

Peidiwch byth ag anfon arian, manylion banc na gwybodaeth bersonol mewn ymateb i negeseuon annisgwyl.

Ni ddylech byth orfod talu ffi ymlaen llaw am fenthyciad, cais am swydd na phroses swydd. Gwiriwch bob amser fod y cwmni neu'r sefydliad sy'n cysylltu â chi yn gyfreithlon trwy chwilio amdano ar Dŷ'r Cwmnïau a defnyddio'r manylion cyswllt a restrir yno - nid y rhai a ddarperir yn y neges.

Anwybyddwch y neges a rhowch wybod i Report FraudYn agor mewn ffenestr newydd os ydych chi'n credu ei bod yn sgam.

Er nad sgam yw pob MLM, os ymunwch â MLM rydych yn dal yn debygol o golli mwy o arian nag a roddwch i mewn.

Yn nodweddiadol, bydd MLM yn sefydliad mawr sy’n cynnwys cannoedd o unigolion sy’n gwerthu nwyddau a gwasanaethau. Er enghraifft, cynhyrchion harddwch, canhwyllau, cynhyrchion glanhau a llyfrau – o gartref neu drwy ‘bartïon’.

Mae gan MLMs strwythur tebyg i gynlluniau pyramid. Ac mewn llawer o MLMs mae’n llawer mwy proffidiol i recriwtio eraill nag ydyw i ennill comisiwn o werthiannau .

Yn syml, digwydd hyn pan fydd rhywun yn cael damwain yn fwriadol er mwyn gallu hawlio ar yr yswiriant. Mewn realiti, mae’n llawer mwy cymhleth .

Bydd grwpiau, fel arfer gangiau troseddol, yn targedu pobl y maent y meddwl y bydd ganddynt yswiriant car da, neu sy’n llai tebygol o greu ffws – er enghraifft, mamau gyda phlant.

Bydd car y twyllwyr o’ch blaen ac yn sydyn bydd yn taro’r brêc, neu’n tynnu allan o’r gyffordd yn annisgwyl – gan achosi i chi fwrw mewn iddynt.

Byddant yn mynnu mai’ch bai chi yw’r ddamwain, ond yn barod i drosglwyddo’u gwybodaeth yswiriant.

Ychydig wythnosau yn ddiweddarach bydd eich cwmni yswiriant yn dweud wrthych beth yw manylion hawliad y gyrrwr arall. Bydd hyn yn chwyddo costau fel llogi car, neu anafiadau atchwipio.

Os gwelwch e-bost neu hysbyseb am ‘wellhad gwyrthiol’ ar gyfer moelni, canser, analluedd, acne neu golli pwysau – cadwch yn glir.

Gallech gael cynnig rhywbeth sy’n ymddangos yn feddyginiaeth amgen gyfreithlon ond nad yw’n gweithio mewn gwirionedd.

Neu efallai eich bod chi’n meddwl eich bod chi’n cael cyffuriau a meddyginiaethau’n rhad iawn neu heb bresgripsiwn, ond efallai nad nhw yw’r peth go iawn – os ydyn nhw hyd yn oed yn cyrraedd o gwbl.

Mewn rhai achosion, gall y meddyginiaethau ffug hyn niweidio'ch iechyd mewn gwirionedd.

Yn ddiarwybod, fe allech chi dorri’r gyfraith a helpu troseddwyr yn y pen draw os ydych chi’n defnyddio’ch cyfrif banc i dderbyn arian wedi’i ddwyn, ac yna’n anfon ymlaen arian sydd wedi’i ddwyn — yn aml yn gyfnewid am gomisiwn.

Byddai cwympo i’r sgam hwn golygu y gallech fod yn torri'r gyfraith trwy wyngalchu arian. Gallwch hefyd ddarganfod mwy am beth yw mulod arian, sut mae sgamiau'n gweithio, a sut mae pobl yn cael eu targedu yn ein blog ar sgamiau mulod arian.

Gall twyllwyr weithredu fel prynwyr ffug neu werthwyr ffug. Os ydynt yn prynu gennych mae’n ymddangos eu bod yn talu am y nwyddau, ond cyn gynted ag y byddwch wedi anfon y nwyddau, bydd y taliad yn cael ei dynnu yn ôl.

Mae gwerthwyr ffug yn eich cael i brynu cynnyrch nad ydynt yn bodoli ac yn syml yn diflannu â’ch arian.

Os gallwch, defnyddiwch bost sy’n cael ei olrhain i anfon yr eitem, a chadwch afael ar eich derbynneb. Peidiwch â chytuno i’r prynwr drefnu i’w gludwr ei hun ddod i nôl yr eitem.