Beth sy’n digwydd i fy mhensiwn pan fyddaf yn marw?

Ni fydd eich Pensiwn y Wladwriaeth fel arfer yn trosglwyddo i unrhyw un arall os byddwch yn marw cyn cyrraedd eich oedran Pensiwn y WladwriaethYn agor mewn ffenestr newydd

Os ydych eisoes wedi hawlio’ch Pensiwn y Wladwriaeth pan fyddwch yn marw, fel arfer bydd yn stopio cael ei dalu. 

Ond, mewn rhai achosion, efallai y bydd eich partner priod neu sifil yn gallu etifeddu rhywfaint o'ch Pensiwn y Wladwriaeth. Gallwch ddefnyddio'r teclyn Pensiwn y Wladwriaeth a'ch partnerYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK i wirio a yw hyn yn berthnasol i chi.

Mae'r hyn sy'n digwydd i'ch pensiwn preifat ar ôl i chi farw yn dibynnu a yw'n:

• bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio
• pensiwn buddion wedi'i ddiffinio – a elwir yn aml yn gynllun cyfartaledd gyrfa neu gyflog terfynol.

Gallwch ddefnyddio ein teclyn i ddarganfod eich math o bensiwn neu ofyn i'ch darparwr pensiwn. 

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'i ddiffinio, byddwch yn adeiladu cronfa o arian i chi ei ddefnyddio ar ôl ymddeol. 

Pan fyddwch chi'n marw, gellir trosglwyddo'ch cronfa bensiwn fel arfer i'ch buddiolwyr – un neu fwy o bobl neu sefydliadau y gallwch ddewis i dderbyn yr arian.

Os ydych eisoes wedi cymryd rhywfaint o arian o'ch pensiwn, bydd eich buddiolwyr fel arfer yn cael beth bynnag sydd ar ôl. 

Fel arfer, gall eich buddiolwyr ddewis:

• cymryd eich pensiwn cyfan fel cyfandaliad
• trosi eich pensiwn yn incwm gwarantedig trwy brynu blwydd-dal.

Efallai y byddant hefyd yn gallu defnyddio tynnu pensiwn i lawr i adael y pensiwn wedi'i fuddsoddi a chymryd incwm sut a phryd y mae ei angen arnynt.   

Bydd yr opsiynau sydd ar gael yn dibynnu ar reolau eich cynllun pensiwn ar fuddion marwolaeth.

Os nad yw'ch darparwr pensiwn presennol yn caniatáu opsiwn sy'n gweithio orau i'ch buddiolwyr, gallech ystyried trosglwyddo'r arian i ddarparwr gwahanol.

Os ydych wedi defnyddio'ch arian pensiwn i brynu blwydd-dal gydol oes, byddwch yn derbyn incwm gwarantedig nes i chi farw. 

Mae'r incwm hwn fel arfer yn stopio ac ni fydd yn trosglwyddo i unrhyw un arall, oni bai eich bod wedi dewis opsiynau penodol pan fyddwch chi'n sefydlu'r blwydd-dal, fel:

• cyfnod gwarant – lle bydd y blwydd-dal yn talu am gyfnod gofynnol, gan gynnwys i'ch buddiolwyr os byddwch yn marw cyn iddo ddod i ben.

• sail bywyd ar y cyd – lle bydd eich buddiolwr yn parhau i dderbyn cyfran o'r incwm yr oeddech chi'n ei dderbyn.  

• diogelu gwerth – lle y gallai cyfandaliad gael ei dalu i'ch buddiolwyr os yw'ch blwydd-dal yn costio mwy nag yr oedd wedi'i dalu pan fuoch chi farw.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw am eich opsiynau blwydd-dal.

Os oes gennych bensiwn buddion wedi'u diffinio, byddwch yn cael incwm ymddeol rheolaidd a gwarantedig. 

Mae hyn yn golygu nad oes cronfa o arian pensiwn i'w adael i rywun ar ôl i chi farw. Yn lle hynny, mae eich cynllun pensiwn yn penderfynu beth sy'n cael ei dalu i'ch buddiolwyr, a elwir yn fuddion marwolaeth. 

Gallwch wirio rheolau eich cynllun pensiwn neu ofyn i weinyddwr eich cynllun am y buddion marwolaeth maen nhw'n eu cynnig, ond mae enghreifftiau nodweddiadol yn cynnwys:

• pensiwn dibynnydd – canran o'ch pensiwn a addawyd a delir fel incwm i'ch partner neu blant hyd at 23 oed, neu mewn un taliad os yw'r gwerth yn llai na £30,000 (a elwir yn fuddion marwolaeth cyfandaliad cyfnewidiad bychan)
• cyfandaliad marwolaeth mewn gwasanaeth – yn aml lluosrif o'ch cyflog os ydych chi'n dal i weithio i'r cyflogwr y mae'r pensiwn yn gysylltiedig ag ef pan fyddwch chi’n marw.

Os byddwch yn marw cyn cymryd eich pensiwn, efallai y bydd eich buddiolwyr yn derbyn ad-daliad o'r cyfraniadau rydych chi wedi'u talu yn lle hynny, ynghyd â llog.  

Os ydych chi eisoes yn derbyn incwm o'ch pensiwn, gwiriwch a oes ganddo gyfnod gwarant. Dyma'r cyfnod byrraf y bydd yn talu incwm, hyd yn oed os byddwch chi'n marw cyn iddo ddod i ben.

Yn yr achos hwn, byddai'ch buddiolwyr yn derbyn cyfandaliad o'r taliadau gwarantedig y dylech fod wedi'u derbyn. Gelwir hyn yn gyfandaliad diogelu pensiwn.

Mae unrhyw arian sy'n cael ei etifeddu o'ch pensiwn fel arfer yn cael ei ychwanegu at enillion eich buddiolwyr i gyfrifo faint o Dreth Incwm y mae angen iddynt ei dalu. Bydd eich darparwr pensiwn fel arfer yn tynnu hyn o unrhyw daliadau y maent yn eu gwneud.

Ond fel arfer ni chodir Treth Incwm os byddwch yn marw cyn cyrraedd 75 oed ac mae’ch buddiolwyr: 

• yn cymryd yr arian o fewn dwy flynedd i’ch cynllun pensiwn gael gwybod am eich marwolaeth – neu’r dyddiad y gellid yn rhesymol ddisgwyl iddynt wybod os oedd yn gynharach
• yn derbyn incwm o blwydd-dal a sefydlwyd ar ôl 6 Ebrill 2015
• cymryd arian o gronfa tynnu i lawr, ar yr amod eich bod wedi cael mynediad i'ch pensiwn am y tro cyntaf ar ôl 6 Ebrill 2015
• heb gymryd cyfandaliadau sy'n uwch na'r cyfandaliad a'r lwfans budd-dal marwolaeth (LSDBA).

Mae'r LSDBA yn £1,073,100 i'r rhan fwyaf o bobl ac mae'n cyfrif yr holl symiau di-dreth a gymerwyd o'ch pensiynau, cyn ac ar ôl eich marwolaeth. 

Mae hyn yn golygu y bydd yr LSDBA yn is os byddwch chi'n cymryd arian parod di-dreth o'ch pensiwn cyn i chi farw, gan gynnwys cyfandaliad salwch difrifol.  

Gallai hefyd fod yn uwch os gwnaethoch wneud cais am ddiogelwch cyn 6 Ebrill 2025. Gallwch wirio a oes gennych lwfans oes wedi’i diogeluYn agor mewn ffenestr newydd ar GOV.UK

Hyd at fis Ebrill 2027, ni fydd unrhyw arian sydd gennych yn eich cronfa bensiwn pan fyddwch yn marw – neu unrhyw fuddion marwolaeth y mae eich cynllun yn addo eu talu – fel arfer yn cael ei gyfrif wrth gyfrifo Treth Etifeddiant. 

Mae hyn oherwydd bod gan y rhan fwyaf o ddarparwyr pensiwn neu ymddiriedolwyr yr hawl i ddewis pwy sy'n derbyn eich pensiwn ar ôl i chi farw, a elwir yn ymarfer disgresiwn. Byddant fel arfer yn dewis y rhai a restrir ar eich ffurflen mynegi dymuniad, ond nid oes rhaid iddynt wneud hynny.

Y dewis arall yw os yw eich cynllun yn defnyddio 'cyfarwyddyd', lle mae'n rhaid iddynt dalu unrhyw fuddion marwolaeth i'r bobl rydych chi'n eu henwebu – dylai rheolau eich cynllun restru hyn. Yn yr achos hwn, byddai'r arian yn cael ei gyfrif at ddibenion Treth Etifeddiant. 

O fis Ebrill 2027 ymlaen, efallai y bydd unrhyw arian sydd ar ôl yn eich pensiwn neu mewn buddion marwolaeth yn cael ei gyfrif wrth gyfrifo Treth Etifeddiant.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw am Dreth Etifeddiant

Fel arfer, gallwch ddweud wrth eich darparwr pensiwn neu ymddiriedolwyr pwy hoffech dderbyn eich pensiwn ar ôl i chi farw, yn aml trwy lenwi ffurflen mynegi dymuniad.

Cofiwch ei ddiweddaru, yn enwedig os yw pethau'n newid yn eich bywyd fel priodi, ysgaru, cael plant neu os bydd rhywun rydych chi wedi'i restru yn marw.

Os gwnaethoch brynu incwm gwarantedig gyda'ch cronfa bensiwn (a elwir yn flwydd-dal), dim ond i'r bobl a enwyd gennych pan wnaethoch ei sefydlu y mae unrhyw incwm neu gyfandaliad yn daladwy.

Os ydych chi'n poeni y gallai trosglwyddo eich pensiwn effeithio ar fudd-daliadau prawf modd eich buddiolwr, mae'n werth siarad ag ymgynghorydd ymddeol.

Bydd y rhan fwyaf o ddarparwyr pensiwn yn dilyn eich dymuniadau, ond fel arfer mae ganddynt yr hawl i wneud y penderfyniad terfynol.

Efallai y bydd angen i rai buddion marwolaeth hefyd ddilyn rheolau eraill. Er enghraifft, fel arfer dim ond i'ch partner neu blant hyd at 23 oed y gellir talu pensiwn dibynnydd.

Gwiriwch bob amser beth fyddai'n digwydd os nad ydych chi'n enwebu rhywun. Er enghraifft, os oes gennych bensiwn gweithle llywodraeth NestYn agor mewn ffenestr newydd, bydd gwerth eich cronfa fel arfer yn rhan o'ch ystâd os na fyddwch yn cwblhau ffurflen mynegi dymuniad.