Sut i ddewis eich opsiynau buddsoddi pensiwn eich hun

Bydd darparwr eich pensiwn (neu’r ymddiriedolwyr) fel arfer yn defnyddio amrywiaeth o fuddsoddiadau i helpu i dyfu eich arian – neu eu harian os ydynt wedi addo incwm ymddeoliad i chi yn lle.

Ar gyfer llawer o bensiynau, ar ôl unrhyw gyfraniadau gennych chi a/neu eich cyflogwr, twf buddsoddiad fydd fel arfer yn cael yr effaith fwyaf ar faint fydd gennych pan fyddwch yn ymddeol.

Mae’r mathau o fuddsoddiadau y gallai darparwyr pensiwn eu defnyddio yn cynnwys:

• bondiau'r llywodraeth neu fondiau corfforaethol – lle mae darparwr eich pensiwn yn rhoi benthyg arian i eraill
• stociau a chyfranddaliadau – lle maent yn prynu a gwerthu cyfranddaliadau o gwmnïau gwahanol
• nwyddau – lle maen nhw'n prynu a gwerthu rhywbeth ffisegol, fel aur neu nwy
• eiddo
• arian parod.

Gan y gall buddsoddiadau ostwng a chodi mewn gwerth, mae cronfeydd pensiwn fel arfer yn defnyddio cymysgedd o fuddsoddiadau i gydbwyso'r risg. Gelwir hyn yn arallgyfeirio ac yn ei hanfod mae'n golygu os bydd rhai buddsoddiadau'n mynd i lawr, gobeithio y bydd y lleill yn aros yr un peth neu'n cynyddu.

Pan fyddwch yn ymuno â phensiwn, bydd eich arian yn aml yn cael ei fuddsoddi’n awtomatig ar eich rhan – fel arfer yng nghronfa ‘rhagosodedig’ eich cynllun pensiwn. Mae cronfeydd rhagosodedig fel arfer yn defnyddio ystod o fuddsoddiadau sy'n bodloni anghenion y rhan fwyaf o aelodau'r cynllun.

Efallai y bydd gennych hefyd yr opsiwn i ddewis ble y caiff eich arian ei fuddsoddi, yn dibynnu ar y math o bensiwn sydd gennych. Gall eich darparwr pensiwn neu gyflogwr ddweud wrthych ba fath o bensiwn sydd gennych os nad ydych yn siŵr.

Efallai y gallwch ddewis eich buddsoddiadau eich hun os oes gennych:

• bensiwn cyfraniadau wedi’u diffinio neu
• pensiwn personol

Ni allwch ddewis eich buddsoddiadau eich hun os oes gennych:

• bensiwn buddion wedi’u diffinio (a elwir yn aml yn gynllun cyflog terfynol neu gyfartaledd gyrfa) neu
• cynllun cyfraniadau wedi’u diffinio cyfunol.

Os hoffech yr opsiwn hwn, gallech ystyried sefydlu cynllun pensiwn ar wahân fel cynllun pensiwn buddsoddi personol  (SIPP).

Os ydych chi’n ystyried dewis eich buddsoddiadau eich hun, gwiriwch yn gyntaf a ydych chi’n hapus gyda chronfa ‘rhagosodedig’ eich darparwr pensiwn – lle mae’ch arian fel arfer yn cael ei fuddsoddi’n awtomatig.

Gelwir y rhain yn aml yn gronfeydd ‘ffordd o fyw’ neu ‘ddyddiad targed’, gyda rheolwyr cronfeydd proffesiynol yn rheoli eich arian ar eich rhan. Mae hyn yn golygu y gallant ddefnyddio eu profiad o fuddsoddi i:

• ledaenu eich arian ar draws ystod o fuddsoddiadau
• gwirio na fydd eich arian ymddeol yn cael ei leihau gan chwyddiant
• ystyried ffioedd a thaliadau.

Bydd llawer o gronfeydd rhagosodedig yn gwneud dewisiadau buddsoddi yn seiliedig ar eich dyddiad ymddeol disgwyliedig.

Mae hyn fel arfer yn golygu y bydd eich darparwr pensiwn yn cymryd llai o risgiau gyda’ch arian po agosaf y byddwch yn cyrraedd ymddeoliad, gan fod llai o amser i adennill unrhyw golledion buddsoddi.

Er enghraifft, gallai darparwr eich pensiwn:

• buddsoddi mewn buddsoddiadau mwy peryglus pan fyddwch yn iau – mae’r rhain yn debygol o dyfu dros gyfnodau hir o amser ond gallent fynd i fyny ac i lawr yn y tymor byr
• symud eich arian i fuddsoddiadau mwy sefydlog wrth i chi nesáu at eich oedran ymddeol, fel bondiau'r llywodraeth ac arian parod.

Mae cronfa rhagosodedig fel arfer yn tybio y byddwch yn:

• ymddeol ar eich ‘oedran pensiwn arferol’ – mae hyn yn dibynnu ar reolau eich cynllun, ond yn aml mae’r un peth â’ch oedran Pensiwn y WladwriaethYn agor mewn ffenestr newydd
• tynnu eich arian pensiwn i gyd allan pan fyddwch yn ymddeol, felly na fydd arian ar ôl i’w fuddsoddi – er enghraifft, efallai y byddwch yn cymryd cyfandaliad arian parod a defnyddio'r gweddill i gael incwm gydol oes (blwydd-dal).

Mae hyn yn golygu efallai y byddwch am ystyried ffordd wahanol o fuddsoddi eich arian os ydych yn bwriadu:

• ymddeol yn gynharach neu'n hwyrach na'ch oedran pensiwn arferol – fel arfer gallwch gael mynediad at eich pensiwn o 55 oed (57 oed o fis Ebrill 2028)
• cymryd incwm ymddeoliad hyblyg – lle rydych yn cael rhywfaint o'ch arian ac yn gadael y gweddill wedi'i fuddsoddi nes eich bod am ei gymryd allan (a elwir yn tynnu pensiwn i lawr).

I gael rhagor o wybodaeth am eich opsiynau, gweler ein canllaw Beth allaf ei wneud gyda fy nghronfa bensiwn?

Rydym hefyd yn cynnig apwyntiadau Pension Wise am ddim a diduedd i esbonio’r gwahanol ffyrdd y gallwch gymryd arian o’ch cronfa bensiwn.

Cyn penderfynu dewis eich buddsoddiadau eich hun, gwnewch yn siŵr eich bod yn gyfforddus â’r cysyniad o fuddsoddi eich arian pensiwn. Cofiwch:

• gall eich buddsoddiadau ostwng a chodi mewn gwerth, felly mae risg y byddwch yn cael llai yn ôl na’r hyn rydych wedi’i dalu i mewn
• ni fyddwch yn gallu cael mynediad at eich pensiwn tan o leiaf 55 oed (57 o Ebrill 2028)
• byddwch yn talu taliadau am bob cronfa rydych yn buddsoddi ynddi – er enghraifft, 1% o'r arian rydych wedi'i fuddsoddi fel ffi reoli flynyddol.

Mae hyn yn golygu y bydd angen i chi ystyried llawer o bethau wrth reoli eich buddsoddiadau pensiwn, gan gynnwys:

• lefel y risg rydych yn fodlon ei chymryd – mae buddsoddiadau risg is yn llai tebygol o ostwng mewn gwerth, ond fel arfer bydd eich arian yn tyfu ar gyfradd arafach
• y ffordd orau o rannu'ch arian rhwng gwahanol fathau o fuddsoddiadau neu lefelau risg
• faint sydd ei angen ar eich arian i dyfu bob blwyddyn i guro chwyddiant – mae prisiau'r gyfradd yn cynyddu dros amser (£1 nawr yn prynu llai i chi yn y dyfodol).

Am fwy o help a gwybodaeth, gweler ein canllawiau:

• Canllaw dechreuwyr i fuddsoddi
• Buddsoddi mewn ymddeoliad
• Esboniad o ffioedd a thaliadau’r cynllun pensiwn.

Os ydych wedi penderfynu peidio â chadw at gronfa bensiwn diofyn eich darparwr pensiwn, neu eu bod wedi gofyn i chi ddewis, bydd yn rhaid i chi wneud rhai penderfyniadau dros eich hunan.

Bydd eich darparwr pensiwn fel arfer yn cynnig ystod o gronfeydd eraill y gallwch ddewis ohonynt, yn aml gyda themâu gwahanol, megis:

• buddsoddiadau moesegol sy’n osgoi diwydiannau penodol megis gamblo, tybaco a mwyngloddio
• buddsoddiadau gan wledydd penodol
• buddsoddiadau sy’n dilyn cyfreithiau Islamaidd (Sharia).

Caiff y dewis o fuddsoddiadau o fewn pob cronfa’u rheoli gan reolwyr cronfeydd proffesiynol.

Gallwch fel arfer ddewis i fuddsoddi mewn un gronfa neu rannu’ch arian ar draws nifer o gronfeydd. Bydd gan eich darparwr pensiwn fel arfer blatfform ar-lein neu ap symudol y gallwch ei ddefnyddio i newid eich opsiynau, neu gallwch eu ffonio.

I’ch helpu i benderfynu, dylai’ch darparwr pensiwn restru gwybodaeth yn glir megis:

• sut y caiff pob cronfa’i buddsoddi

• y ffioedd rheoli cronfa y bydd angen i chi’u talu – canran a gaiff ei godi’n flynyddol bob blwyddyn 

• os yw’r gronfa’n un risg uchel, canolig neu isel

• dylent hefyd ddangos sut mae’r gronfa wedi perfformio yn y gorffennol. Ond byddwch yn ymwybodol nad yw hyn yn dangos sut fydd y gronfa’n perfformio yn y dyfodol.

Gallai hefyd fod opsiwn i robo-fuddsoddi, lle y caiff eich cronfeydd eu dewis ar eich rhan yn seiliedig ar faint o risg rydych yn barod i’w gymryd. Mae hyn yn seiliedig ar holiadur risg y byddwch yn ei lenwi pan fyddwch yn cofrestru.

Gall ymgynghorydd ariannol roi cyngor i chi ar sut i fuddsoddi’ch arian. Gall ein canllaw eich helpu sut i ddod o hyd i ymgynghorydd pensiwn neu ymddeoliad.

O leiaf unwaith y flwyddyn, mae’n werth gwneud yn siŵr eich bod dal yn gyfforddus gyda manylion eich cronfeydd a ddewiswyd:

• lefel risg
• perfformiad (faint mae eich arian pensiwn wedi newid), a
• taliadau a ffioedd.

Gallwch ddod o hyd i'r wybodaeth hon ar eich datganiad blynyddol. Efallai y byddwch am wirio’n amlach po agosaf y byddwch at gyrraedd eich ymddeoliad, neu os ydych yn rheoli eich buddsoddiadau pensiwn eich hun.