Beth yw tynnu i lawr wedi’i gapio?

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi’u diffinio, mae tynnu pensiwn i lawr yn gadael i chi gymryd hyd at 25% fel cyfandaliad di-dreth a gadael y gweddill wedi'i fuddsoddi, y gallwch wedyn ei gymryd yn nes ymlaen.

Mae hyn yn golygu:

• gall eich pensiwn barhau i elwa o dwf buddsoddi

• gallwch gymryd incwm ohono pan a phryd y mae ei angen arnoch – nid oes isafswm incwm y mae'n rhaid i chi ei gymryd bob blwyddyn. 

Os oes gennych bensiwn tynnu i lawr wedi'i gapio (a oedd ar gael cyn 6 Ebrill 2015), ni allwch gymryd mwy na therfyn penodol bob blwyddyn neu byddwch yn cael eich symud i bensiwn gwahanol. Gelwir y terfyn hwn yn gap ac mae'n seiliedig ar:

• werth cyfredol eich pensiwn

• cyfradd a gyfrifir gan Adran Actiwari'r Llywodraeth (GAD).

Y syniad yw y gallwch ond cymryd incwm bob blwyddyn sy’n werth hyd at un a hanner gwaith y swm y gallai blwydd-dal oes ei gael e ddarparu i berson iach o oedran tebyg. 

 Blwydd-dal oes yw lle rydych chi'n trosi'ch cronfa bensiwn yn incwm gwarantedig nes i chi farw. 

Mae'r cap ar eich incwm buddsoddi yn cael ei ailgyfrifo:

• os ydych chi'n symud pensiynau eraill i'ch trefniant tynnu i lawr wedi'i gapio

• bob tair blynedd os ydych o dan 75 oed

• bob blwyddyn os ydych chi'n 75 oed neu'n hŷn. 

Mae hyn yn golygu y gall godi, disgyn neu aros yr un fath bob tro y caiff ei adolygu.

Pan fyddwch yn talu i mewn i bensiwn, rydych fel arfer yn elwa o ryddhad treth – lle mae'r arian y byddech fel arfer yn ei dalu mewn Treth Incwm yn cael ei ychwanegu at eich pensiwn yn lle hynny.

Gallwch elwa o ryddhad treth cyn belled â bod:

• cyfanswm eich cyfraniadau yn llai neu'n gyfartal â'r swm rydych chi'n ei ennill a

• bod yr holl daliadau i mewn, gan gynnwys unrhyw un gennych chi a'ch cyflogwr, yn llai na'ch lwfans blynyddol – sef £60,000 i'r rhan fwyaf o bobl. 

Fel arfer, pan fyddwch chi'n dechrau cymryd arian trethadwy o'ch pensiwn, mae terfyn is o £10,000 yn cael ei achosi – a elwir yn lwfans blynyddol prynu arian (MPAA). Ond nid yw hyn yn berthnasol i dynnu i lawr wedi'i gapio.

Os oes gennych bensiynau eraill, byddwch yn ymwybodol bod yr MPAA yn cael ei achosi os ydych chi’n:

• dechrau cymryd eich pensiwn fel cyfandaliad lluosog 

• cymryd eich pensiwn cyfan ar un tro  – oni bai ei fod yn werth llai na £10,000 a'ch bod yn gofyn i'ch darparwr pensiwn ddefnyddio rheolau cyfandaliad cronfa fach 

• cymryd incwm rheolaidd o:
  • gynllun  tynnu pensiwn i lawr a sefydlwyd ers 6 Ebrill 2015
  • blwydd-dal sy'n gysylltiedig â buddsoddiad neu flwydd-dal hyblyg, lle nad yw'r incwm wedi'i warantu.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw am y lwfans blynyddol prynu arian (MPAA).

Dros amser, gallwch ddisgwyl gweld twf cyffredinol eich pensiwn buddsoddi.

Mae hyn oherwydd y bydd eich darparwr fel arfer yn defnyddio cymysgedd o fuddsoddiadau i gydbwyso'r risg - felly os bydd rhai buddsoddiadau'n gostwng, gobeithio y bydd y gweddill yn aros yr un fath neu'n cynyddu.

Efallai y byddwch hefyd yn gallu penderfynu pa gronfeydd i fuddsoddi ynddynt. Darganfyddwch fwy yn ein canllaw Sut i ddewis eich opsiynau buddsoddi pensiwn eich hun.

Ond nid yw twf buddsoddiad byth wedi'i warantu, felly gall gwerth eich pensiwn godi a gostwng nes i chi gymryd yr arian. 

Os ydych chi'n cymryd incwm sy'n uwch na'r cap, bydd eich darparwr yn newid eich pensiwn tynnu i lawr wedi'i gapio yn awtomatig i drefniant tynnu i lawr arferol - a elwir yn aml yn bensiwn tynnu i lawr hyblyg. Fedrwch chi ddim dadwneud hyn.

Mae hyn yn golygu na fydd cap ar faint y gallwch ei dynnu i lawr, ond byddwch chi'n achosi’r lwfans blynyddol prynu arian (MPAA). Gallai'r MPAA effeithio ar faint o ryddhad treth y gallwch elwa ohono os byddwch yn parhau i dalu i mewn i bensiwn.

Ar ôl i'r MPAA gael ei sbarduno, i fod yn gymwys i gael rhyddhad treth bob blwyddyn dreth (6 Ebrill i 5 Ebrill):

• rhaid i gyfanswm eich cyfraniadau fod yn llai neu'n gyfartal â'r swm rydych chi'n ei ennill a 

• rhaid i'r holl daliadau i mewn, gan gynnwys unrhyw un gennych chi a'ch cyflogwr, fod yn llai na £10,000.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau:

• Cymryd arian o’ch pensiwn pan fydd ei angen arnoch: esbonio tynnu pensiwn i lawr

• Sut mae rhyddhad treth yn rhoi hwb i'ch cyfraniadau pensiwn.  

Ni allwch sefydlu pensiwn tynnu i lawr newydd wedi'i gapio, ond gallwch:

• gadw eich pensiwn tynnu i lawr presennol trwy beidio â mynd yn uwch na’r cap

• symud pensiynau eraill i'ch pensiwn tynnu i lawr presennol – os yw'ch darparwr yn caniatáu hyn

• trosglwyddo’ch cynllun tynnu i lawr wedi'i gapio i ddarparwr arall – os yw'ch darparwr yn caniatáu hyn ac mae'r ddau gynllun yn debyg i’w gilydd 

• dewis i drosi’ch pensiwn tynnu i lawr wedi'i gapio i fod yn bensiwn tynnu i lawr hyblyg-fynediad, felly nid oes cap ar yr incwm y gallwch ei gymryd

• dewis cymryd eich pensiwn mewn ffordd wahanol, megis trosi rhywfaint neu'r cyfan o'r arian i fod yn incwm gwarantedig trwy brynu blwydd-dal.

Os byddwch chi'n dewis trosi cynllun tynnu i lawr wedi'i gapio i fod yn bensiwn tynnu i lawr hyblyg, byddwch fel arfer yn sbarduno'r lwfans blynyddol i brynu arian (MPAA) pan fyddwch chi'n cymryd incwm trethadwy am y tro cyntaf.

Ond nid yw hyn yn berthnasol os yw'r cynllun yn cael ei etifeddu - yn y rhan fwyaf o achosion, gallai eich buddiolwyr gael mynediad at bensiwn tynnu i lawr wedi'i etifeddu neu bensiwn tynnu i lawr sydd â mynediad hyblyg heb sbarduno'r MPAA. 

Am yr holl ffyrdd y gallwch gymryd arian o bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio, gweler ein canllaw Beth alla i ei wneud gyda fy nghronfa bensiwn?

Os ydych chi'n meddwl gwneud newidiadau i'ch cynllun tynnu i lawr wedi'i gapio, mae'n werth ystyried talu am gyngor ariannol i helpu i wneud yn siŵr mai dyma'r peth gorau i chi.

Gall ein teclyn eich helpu i ddod o hyd i ymgynghorydd ymddeol  neu gweler ein canllaw Dewis ymgynghorydd ariannol am ragor o wybodaeth. 

Rhaid iddynt ddweud wrthych faint y bydd y cyngor yn ei gostio cyn i chi ymrwymo.

Gallwch ddweud wrth eich darparwr pensiwn tynnu i lawr wedi'i gapio pwy hoffech etifeddu eich cronfa pensiwn sy'n weddill trwy lenwi eu ffurflen mynegi dymuniad. Gelwir hyn yn enwebu eich buddiolwyr.

Nid oes rhaid i'ch darparwr ddilyn eich cyfarwyddiadau yn arferol, ond fel arfer byddant yn eu dilyn.

Mae'n syniad da i adolygu a diweddaru eich enwebiadau yn rheolaidd, yn enwedig os yw pethau'n newid – fel ysgariad neu wahanu.

Mae p'un a oes angen i'ch buddiolwyr dalu Treth Incwm ar eich pensiwn etifeddol yn dibynnu ar ba mor hen ydych chi pan fyddwch chi'n marw.

Os byddwch chi'n marw:

• ar ôl i chi gyrraedd 75 oed, bydd eich pensiwn etifeddol yn cael ei ychwanegu at enillion eich buddiolwr i gyfrifo faint o Dreth Incwm y mae angen iddynt ei dalu

• cyn 75 oed, gellir etifeddu eich pensiwn yn ddi-dreth cyn belled â bod yr arian yn cael ei dalu o fewn dwy flynedd i'r darparwr ddarganfod eich marwolaeth – fel arall mae'n drethadwy.

Os gwnaethoch symud unrhyw arian i bensiwn tynnu i lawr ar ôl 6 Ebrill 2024 a'ch bod yn marw cyn 75 oed, byddai'r rhan honno'n cael ei chyfrif gan y cyfandaliad a'r lwfans budd-dal marwolaeth (LSDBA).

Yr LSDBA yw'r uchafswm o arian parod di-dreth y gellir ei gymryd o'ch pensiwn cyn ac ar ôl i chi farw, wedi'i osod ar £1,073,100 i'r rhan fwyaf o bobl.

Hyd at fis Ebrill 2027, ni fydd eich cynllun pensiwn tynnu i lawr wedi'i gapio fel arfer yn cael ei gyfrif wrth gyfrifo Treth Etifeddiant – cyn belled â bod eich cynllun yn gallu penderfynu i bwy i dalu'r arian. Mae hyn yn golygu bod rheolau'r cynllun yn caniatáu iddynt ddewis p'un ai i ddilyn eich ffurflen mynegi dymuniad ai peidio.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllawiau: 

• Beth fydd yn digwydd i'm pensiwn pan fyddaf yn marw?

• Lwfansau cyfandaliad pensiwn di-dreth.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am eich pensiwn, gall ein harbenigwyr pensiwn eich helpu – does dim gwahaniaeth pa mor hen ydych chi.