Sut i gynllunio ar gyfer ymddeoliad: Rhestr wirio cynllunio ymddeoliad

Mae'n debygol y bydd gennych gostau gwahanol ar ôl i chi ymddeol, felly mae'n syniad da creu cyllideb ymddeol i wirio faint o incwm sy'n debygol o fod ei angen arnoch.

Gallwch ddefnyddio ein Cynlluniwr cyllideb i restru popeth rydych chi'n disgwyl ei dalu o hyd, gan gynnwys biliau rheolaidd, teithio a chostau untro.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Faint o arian sydd ei angen arnaf ar gyfer fy ymddeoliad?

Er mwyn sicrhau bod eich incwm ymddeol ar y trywydd iawn i dalu eich holl gostau, cyfrifwch yn rheolaidd faint rydych chi'n debygol o’i gael.

I ddod o hyd i'ch amcangyfrifon pensiwn diweddaraf, gallwch:

• wirio’ch rhagolwg Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK

• mewngofnodi i gyfrif ar-lein eich darparwr pensiwn preifat neu cysylltwch â nhw am ddatganiad wedi'i ddiweddaru.

Yna gallwch ddefnyddio ein Cyfrifiannell pensiwn i amcangyfrif cyfanswm eich incwm ymddeol o'ch holl bensiynau. 

Os na allwch ddod o hyd i'r manylion ar gyfer cynllun pensiwn sydd gennych, gweler ein canllaw Sut i ddod o hyd i hen bensiynau neu bensiynau coll.

Os ydych chi'n bwriadu cael incwm arall ar ôl i chi ymddeol, gwnewch yn siŵr eich bod yn amcangyfrif a chynnwys hynny hefyd.

Er enghraifft, efallai y bydd gennych incwm o:

• waith neu fusnes

• cynilion a buddsoddiadau 

• rhentu eiddo neu ystafell.

Efallai y byddwch hefyd eisiau defnyddio’ch cynilion i ariannu rhywfaint o'ch ymddeoliad neu gael cyfandaliadau wrth werthu a lleihau eich cartref.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Sut i gyfrifo amcangyfrif o’ch incwm pensiwn a’ch incwm ymddeol.

Os nad yw eich incwm ymddeol amcangyfrifedig yn cwmpasu'ch costau disgwyliedig - neu ddim yn ddigon ar gyfer y ffordd o fyw yr hoffech - mae yna ffyrdd y gallwch chi roi hwb i'r swm y byddwch chi'n ei gael.

Er enghraifft, gallech chi:

• dalu mwy i mewn i bensiwn – efallai y bydd eich cyflogwr hefyd yn cyfateb i'ch cyfraniadau

• gwirio’ch bod chi'n cael yr holl ryddhad treth rydych chi'n gymwys amdano

• gwneud yn siŵr eich bod ar y trywydd iawn ar gyfer uchafswm Pensiwn y Wladwriaeth.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Ffyrdd o roi hwb i'ch pensiwn. 

Gallwch hefyd ddefnyddio ein cyfrifiannell Budd-daliadau i wirio a oes gennych hawl i unrhyw daliadau neu grantiau ychwanegol. 

Y cynharaf y gallwch gymryd eich Pensiwn y Wladwriaeth yw eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Fel arfer, gellir hawlio pensiynau preifat o 55 oed (57 o Ebrill 2028), oni bai:

• fod angen i chi ymddeol yn gynt oherwydd iechyd gwael

• mae eich cynllun pensiwn yn rhestru oedran gwarchodedig cynharach.

Os ydych chi'n ystyried cymryd eich pensiwn preifat o 55 oed, byddwch yn ymwybodol y gallai fod ganddo nodweddion arbennig sydd wedi'u cynllunio i dalu ar oedran ymddeol y cynllun – a elwir yn eich oedran pensiwn arferol (NPA). Mae hyn yn golygu y byddwch yn aml yn cael mwy os ydych chi'n aros.

Mae'r NPA yn amrywio fesul cynllun ond yn aml mae’n tua 60 oed, 65 oed neu'n gysylltiedig â'ch oedran Pensiwn y Wladwriaeth. Os nad yw hyn yn cyd-fynd â'ch cynlluniau, fel arfer gallwch ddewis i:

• ddweud wrth eich darparwr pryd yr hoffech gymryd eich pensiwn, a elwir yn ddyddiad ymddeol dethol (SRD)

• oedi cymryd eich pensiwn tan ar ôl eich NPA ac ymddeol yn hwyrach. 

Yn aml, gallwch ddewis dechrau cymryd eich pensiwn cyn i chi ymddeol yn llawn. Er enghraifft, gallech ddefnyddio’ch pensiwn i ychwanegu at eich cyflog neu ganiatáu i chi leihau eich oriau.

Byddwch yn ymwybodol bod eich incwm pensiwn yn cael ei ychwanegu at eich enillion eraill wrth gyfrifo faint o Dreth Incwm y mae angen i chi ei dalu.

Wrth gynllunio eich dyddiad ymddeol, gwiriwch pryd y byddwch chi'n gallu clirio unrhyw ddyledion sydd gennych - fel morgais, benthyciad neu gerdyn credyd.

Gallai talu dyledion ar ôl i chi ymddeol effeithio ar ba mor gyfforddus yw eich bywyd.

Am ragor o wybodaeth, gan gynnwys ble i ddod o hyd i gyngor ar ddyledion am ddim, gweler ein canllawiau:

• Sut i flaenoriaethu’ch dyledion

• A allaf ddefnyddio fy mhensiwn i dalu dyled?

Mae sut y gallwch gymryd eich pensiwn yn dibynnu ar y math sydd gennych.

Gallwch ddefnyddio ein teclyn i ddarganfod y math o bensiwn sydd gennych neu ofyn i'ch darparwr pensiwn.

Os oes gennych bensiwn buddion wedi'u diffinio, byddwch yn cael incwm rheolaidd gwarantedig yn seiliedig ar eich cyflog a pha mor hir y gwnaethoch weithio i'ch cyflogwr.

Efallai y byddwch hefyd yn gallu cymryd cyfandaliad di-dreth ymlaen llaw – naill ai fel swm ar wahân neu drwy leihau'r incwm y byddwch chi'n ei gael yn nes ymlaen. Gallwch ofyn i'ch cynllun esbonio'r rheolau sy'n berthnasol i chi.

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio, fel arfer gallwch ddewis cymryd hyd at 25% fel cyfandaliad di-dreth a:

• gadael y gweddill wedi'i fuddsoddi er mwyn i chi allu cymryd incwm trethadwy pan a phryd y mae ei angen arnoch – a elwir yn tynnu pensiwn i lawr

• trosi rhywfaint neu'r cyfan o'r gweddill yn incwm gwarantedig trethadwy – a elwir yn prynu blwydd-dal.

Nid oes rhaid i chi gymryd y 25% llawn fel cyfandaliad di-dreth, neu unrhyw gyfandaliad o gwbl. Po fwyaf y byddwch chi'n ei gymryd, y lleiaf y bydd gyda chi i roi incwm i chi yn nes ymlaen. 

Fel arall, gallech gymryd eich pensiwn ar un tro neu fel cyfandaliad lluosog, gyda hyd at 25% o bob swm yn cael ei dalu'n ddi-dreth.

Gallwch hefyd gyfuno'r opsiynau hyn fel arfer.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Beth allaf ei wneud gyda fy nghronfa bensiwn?

Bydd llawer o ddarparwyr pensiwn cyfraniadau wedi’u diffinio’n cymryd llai o risgiau gyda'ch arian wrth i chi agosáu at ymddeol, oherwydd bod:

• llai o amser i adennill unrhyw golledion buddsoddi

• eich darparwr yn cymryd yn ganiataol y byddwch chi'n cymryd yr holl arian ar y pwynt hwnnw.

Er enghraifft, o fewn pump i ddeng mlynedd o'ch oedran pensiwn arferol, efallai y bydd eich arian yn cael ei symud i fuddsoddiadau sy'n cael eu hystyried yn fwy sefydlog yn gyffredinol, fel bondiau'r llywodraeth ac arian parod. 

Ond efallai yr hoffech ystyried ffordd wahanol o fuddsoddi'ch arian os ydych chi'n bwriadu:

• ymddeol yn gynharach neu'n hwyrach nag oedran pensiwn arferol eich cynllun

• defnyddio tynnu pensiwn i lawr i gymryd incwm ymddeol hyblyg.

Mae hyn oherwydd y bydd rhywfaint o'ch pensiwn yn parhau i gael ei fuddsoddi ar ôl eich dyddiad ymddeol arfaethedig, felly efallai y byddwch chi'n colli twf ychwanegol o ddefnyddio ystod ehangach o fuddsoddiadau. 

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Sut i ddewis eich opsiynau buddsoddi pensiwn eich hun.

Gall pryd a sut rydych chi'n dewis cymryd eich pensiwn effeithio ar ba mor gyfforddus yw eich ymddeoliad.

Gall ymgynghorydd ariannol rheoledig eich helpu i gynllunio ar gyfer ymddeol, gan gynnwys:

• argymell cynhyrchion a darparwyr i'w defnyddio

• cynghori ble i fuddsoddi’ch arian 

• esbonio’ch opsiynau i leihau'r dreth y gallai fod angen i chi ei thalu.

Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw Sut i ddod o hyd i ymgynghorydd pensiwn neu ymddeol.

Rhaid i ymgynghorwyr ariannol ddweud wrthych faint sydd angen i chi ei dalu cyn i chi ymrwymo.

Pan fyddwch chi'n barod i ddechrau cymryd eich pensiwn, bydd angen i chi gysylltu â'ch darparwr(wyr) pensiwn a dweud wrthynt beth hoffech ei wneud.

Gallwch ddod o hyd i fanylion cyswllt pensiwnYn agor mewn ffenestr newydd ar gyfer pensiynau a gollwyd ar GOV.UK.

Os oes gennych bensiwn cyfraniadau wedi'u diffinio, gweler ein canllaw Sut i ddod o hyd i'r cytundeb gorau wrth gymryd eich pensiwn.

I hawlio eich Pensiwn y Wladwriaeth, dylech dderbyn llythyr tua phedwar mis cyn eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth gyda chôd gwahoddiad a chyfarwyddiadau. Am ragor o wybodaeth, gweler ein canllaw ar sut mae Pensiwn y Wladwriaeth yn gweithio. 

Mae hefyd yn syniad da i:

• wirio a allwch hawlio Credyd Pensiwn

• gwneud neu ddiweddaru eich ewyllys 

• ystyried sefydlu atwrneiaeth – mae hyn yn caniatáu i rywun rydych chi'n ymddiried ynddo reoli eich iechyd a'ch cyllid os nad ydych yn gallu 

• Gwirio bod eich ffurflen fynegi dymuniad yn gyfredol – mae hyn yn dweud wrth eich darparwr pensiwn pwy hoffech etifeddu eich budd-daliadau pensiwn neu farwolaeth

• cynllunio sut y gallech dalu am ofal hirdymor.